Stali współpracownicy

Współpracownicy

Edward Balcerzan

Bogusław Biela (Francja)

Jarosław Cymerman

Ewa Dunaj

Józef Fert

Anna Frajlich (USA, Columbia University)

Ludwik Gawroński

Anna Goławska

Andrzej Goworski

Magdalena Jankowska

Alina Kochańczyk

István Kovács (Węgry, Węgierska Akademia Nauk)

Marek Kusiba (Kanada, University of Toronto)

Jerzy Kutnik

Eliza Leszczyńska-Pieniak

Jacek Łukasiewicz

Łukasz Marcińczak

Anna Mazurek

Wojciech Młynarski

Dominik Opolski

o. Wacław Oszajca SJ

Mykoła Riabczuk (Ukraina)

Jarosław Sawic

Sergiusz Sterna-Wachowiak

Jerzy Święch

Wiesława Turżańska

Aneta Wysocka

Bohdan Zadura


Edward Balcerzan

Edward Balcerzan – ur. 1937 w Wowczańsku pod Charkowem. Syn nauczyciela fizyki, Eugeniusza Balcerzana (sportretowanego w opowiadaniu Henerał), w czasie wojny oficera I Armii Wojska Polskiego, a następnie Wojsk Ochrony Pogranicza, i Marii z d. Żywotowska, nauczycielki przedmiotów humanistycznych (sportretowanej w eseju Nauczycielka historii w historii), w czasie wojny więzionej przez KGB. Przez starszą siostrę Irenę ocalony przed radzieckim domem dziecka (czyli przed wynarodowieniem i zapewne zagubieniem własnej tożsamości), w 1946 r. wraz z matką osiedlił się w Szczecinie, tam kończył liceum ogólnokształcące i debiutował wierszami w prasie szczecińskiej (1955), wkrótce został członkiem Koła Młodych przy ZLP (opiekunem Koła był Witold Wirpsza). Stopień magistra zdobył na poznańskiej polonistyce w 1961 r. za rozprawę o powieściach Witkacego, doktorat w 1968 r. za rzecz o dwujęzycznej twórczości Brunona Jasieńskiego, habilitację uzyskał w 1972 r., dziś jest profesorem-seniorem UAM w Poznaniu, członkiem-korespondentem PAU. Prowadził seminaria i wygłaszał wykłady w różnych latach (po polsku lub po rosyjsku) w zagranicznych ośrodkach naukowych i instytucjach kultury w Bellagio, Bratysławie, Charkowie, Chicago, Czeboksarach (Czuwaszja), Florencji, Genui, Koszycach, Leuven, Moskwie, Neapolu, Nitrze, Nowym Jorku, Padwie, Paryżu, Pizie, Pradze, Rzymie, Stuttgarcie, Sztokholmie, Uppsali, Tartu, Turku (Finlandia), Udine, na Uniwersytecie Harvarda.

Równocześnie z prowadzeniem zajęć uniwersyteckich podejmował pracę redakcyjno-wydawniczą: w Wydawnictwie Poznańskim, w miesięczniku „Nurt”, następnie w „Tekstach” i, krótko, w „Tekstach Drugich”. Ogłosił drukiem książki poetyckie Morze, pergamin i ty (1960), Podwójne interlinie (1964), Granica na moment (1969), Późny wiek (1972), Wiersze niewszystkie (2009). Przekłady wierszy poetów rosyjskich i ukraińskich zamieścił w tomie Perehenia i słoneczniki (2003), który zawiera także jego prozę, stanowiącą pierwszą część trylogii autobiograficznej z kręgu „prozy maski” – jej część druga to Zuchwalstwa samoświadomości (2005); obie książki są kontynuacją powieści Pobyt (1964) oraz mniejszych form narracyjnych z tryptyku Któż by nas, takich pięknych (1972). Podobny, choć niekoniecznie identyczny, charakter – spotkanie wątków literaturoznawczych z autobiograficznymi – ma jego Pochwała poezji. Z pamięci, z lektury (2013).

Jako literaturoznawca zajmuje się przeobrażeniami polskiej poezji XX wieku, rytmami jej „strategii lirycznych” i „ideologii artystycznych”, co znalazło wyraz w czterotomowej serii, w której powtarza się pierwszy człon tytułu Poezja polska w latach…, zmieniają się natomiast lata 1918-1939, 1939-1965, 1939-1968… Badania nad poezją łączy z refleksją teoretycznoliteracką – Oprócz głosu (1971), Przez znaki (1972), Kręgi wtajemniczenia (1982), Przygody człowieka książkowego (1990), Śmiech pokoleń – płacz pokoleń (1997), Literackość. Modele, gradacje, eksperymenty (2013), ta ostatnia pozycja ukaże się po angielsku nakładem Wydawnictwa Peter Lang w przekładzie Sorena Gaugera. Studiuje i opisuje awangardę polską i rosyjską, o tym są jego prace Włodzimierz Majakowski (1984), Liryka Juliana Przybosia (1989), O nowatorstwie (2004). Interesują go także zagadki sztuki tłumaczenia – zob. Styl i poetyka twórczości dwujęzycznej Brunona Jasieńskiego. Z zagadnień teorii przekładu (1968); Poeci polscy o sztuce przekładu 1944-1974. Antologia (1977), Literatura z literatury (strategie tłumaczy) (1998), Tłumaczenie jako „wojna światów” (3 wyd. 2011). Wiersze, utwory prozatorskie i rozprawy naukowe Balcerzana są tłumaczone na języki angielski, białoruski, bułgarski, czeski, chorwacki, czuwaski, estoński, francuski, niemiecki, rosyjski, serbski, słowacki, szwedzki, węgierski, włoski, m.in. przez Gennadija Ajgiego, Vladimira Britaniszskiego, Karla Dedeciusa, Andreę Ceccherellego, Biserkę Rajcić, Grację Kerényi, Adrianę Kovachewą, Luigi Marinellego. W tym kręgu na szczególną uwagę zasługuje wydany po włosku tomik poetycko-eseistyczny Il tempo raddoppiato a cura di Andrea Ceccherelli e Lorenzo Costantino con una nota introduttiva di Jarosław Mikołajewski (Roma 2011), zawierający liryki Balcerzana i jego żony, poetki i eseistki, Bogusławy Latawiec (tom prezentowany w „Akcencie” 2/2012).

Laureat Nagrody PAN im. A. Brücknera (1969), Fundacji Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1992), Polskiego PEN Clubu (1998), dwukrotnie nagradzany przez „Literaturę na Świecie” : w 1998 za Literaturę z literatury, i nagrodą specjalną „Mamut” w 2009. Dwukrotnie nominowany do Nagrody Jana Długosza, za książkę Tłumaczenie jako „wojna światów” (2010) i za Literackość (2014).
Edward Balcerzan o doświadczaniu poezji…


Bogusław BielaBogusław Biela – ur. 1952 w Jarosławiu (województwo podkarpackie). Absolwent filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Od 1982 r. we Francji Studia na Uniwersytecie Nowa Sorbona Paris III (praca doktorska z literatury porównawczej). Adiunkt w Institut National des Langues et Civilisations Orientales w Paryżu. Główne tematy badań: kontakty Cypriana Norwida z elitą francuską, francuskie lata Norwida. Publikuje w „Akcencie” i roczniku „Studia Norwidiana”. Publikacje w języku francuskim: La revue Kultura: intermédiaire entre les littératures slaves et occidentales (1947-1970) (Presses universitaires du Septentrion. Villeneuve d’Ascq, 2000), Norwid à Clichy („Slovo” 24/25, 2000), S. Mędak, B. Biela, C. Meszaros: Apprendre le polonais par les textes (Edition l’Harmattan, 2005). Tłumaczenia na język francuski – Roman Chojnacki: C’est ainsi (Traduction, notes, postface Bogusław Biela. Rzeszów-Toronto 2011), wydanie dwujęzyczne – Roman Chojnacki: Poèmes non écrits (Traduction et notes Bogusław Biela. Norbertinum, Lublin 2014 – w druku). Tłumaczenie z języka francuskiego – M. Fumaroli: Pochwała piękna Paryża („Podteksty” 3/17, 2009). W przygotowaniu: Norwid w Paryżu – w świetle dokumentów francuskich.


Jarosław CymermanJarosław Cymerman – ur. 1975 w Morągu, w Prusiech Książęcych. Do Lublina trafił trochę przypadkiem (względy rodzinne) i tego nie żałuje. Absolwent studiów polonistycznych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, które dzięki Prof. Stefanowi Krukowi i Prof. Elżbiecie Rzewuskiej skończył jako teatrolog. Przez kilka lat pracował w lubelskich szkołach. Od 2009 r. adiunkt w Zakładzie Teatrologii Instytutu Filologii Polskiej UMCS. Zajmuje się historią teatru (przede wszystkim lubelskiego), dramaturgią polską XIX i XX wieku. Lubi pisać o teatrze, szczególnie wtedy, gdy można mówić nie tylko o tym, co się działo na scenie – czasem więc pisze także o tym, co zobaczył poza nią. Ponadto zajmuje się twórczością Józefa Czechowicza. Współredaktor krytycznej edycji Utworów dramatycznych oraz tomu Varia Józefa Czechowicza w serii Pism zebranych tego autora oraz monografii Muzyczność w dramacie i teatrze (2013). Jako krytyk debiutował w 2001 r. na łamach „Akcentu”, z którym obecnie stale współpracuje, od 2013 r. jest również członkiem Rady Programowej Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent”. Szczęśliwy mąż Agaty (z zawodu muzyka), ojciec trojga dzieci (Mateusza, Julii i Kuby), które nawet, gdy przeszkadzają, nadają wszystkiemu, co powyżej napisane, jakiś sens.


Ewa DunajEwa Dunaj [Mazur, Dunaj-Kozakow] – ur. 1956 w Gdańsku. Historyczka literatury, krytyczka literacka, nauczycielka i nauczycielka akademicka w IFP UMCS, autorka m.in. monografii Bursa (1996), opracowań lektur szkolnych z literatury powszechnej i polskiej oraz podręcznika do literatury XX/XXI wieku dla szkół średnich. Pod panieńskim nazwiskiem Ewa Mazur opublikowała tomy poetyckie: Nikt nie chciał ponosić odpowiedzialności (1983) – Nagroda w Konkursie Czerwonej Róży za najlepszy książkowy debiut poetycki roku, Wspomnienia i przepowiednie (1992), Był ogród (1994), Pochwała ciemnych godzin (2001). Jej wiersze były tłumaczone m.in. na łużycki, niemiecki i ukraiński. Stale współpracuje z „Akcentem”, mieszka w Lublinie i w Gdańsku.

Ewa Dunaj o sobie:
Jestem czytaczem. Moje życie bez książek byłoby niemożliwe. Czytam dużo i z niezmienną przyjemnością po kilka książek naraz.
Lubię podróżować. Jeszcze w dzieciństwie, dzięki ojcu, miałam okazję zwiedzić sporą część Europy i Afryki, później byłam też w Indiach i parę razy w Stanach, chociaż miejsca, w których czuję się najlepiej, to gotyckie miasta europejskie.
Jestem psiarą, dokładniej – jamniczarą, ale ostatni mój piesek nie jest jamnikiem.
Piszę mało i z trudem.
Lubię być cudzoziemką, dosłownie i metaforycznie.


Józef Fert

Fot. T. Grudzień

Józef Franciszek Fert (ps. Jan Welmart, Cyryl Włodawiuk, Zbigniew Poleszuk, Jacek F. Brzozowski) – ur. 7 lipca 1945 w Korytnicy nad Nidą. Rodzice: Franciszka z Urbańskich i Edward. Rodzeństwo: Stanisław, Longin, Zofia, Jan, Zbigniew, Lucyna (następnie imię zakonne w zgromadzeniu Kanoniczek Ducha Św. – Agnieszka), Barbara, Teresa. Żonaty z Krystyną Brzozowską, nauczycielką języka polskiego w szkołach średnich we Włodawie i Lublinie.
Studia z zakresu filologii polskiej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej: 1969 mgr (seminarium prof. Czesława Zgorzelskiego), doktorat na Wydziale Humanistycznym UMCS: 1979 (seminarium prof. Stefana Sawickiego na KUL, promotor: prof. Maria Grzędzielska UMCS), habilitacja na Wydziale Nauk Humanistycznych KUL w 1993 na podstawie książki Poeta sumienia. Rzecz o Norwidzie; tytuł profesora: 2005.
W latach 1968-1969 pracownik redakcji Wydawnictwa Towarzystwa Naukowego KUL. Od 1970 do 1990 nauczyciel w Liceum Ogólnokształcącym we Włodawie. Działacz „Solidarności” i Komitetu Obywatelskiego woj. chełmskiego. Wiceprzewodniczący KZ NSZZ „S” KUL i członek Zarządu międzyuczelnianej komisji Związku (2002-2004). Wystąpił ze Związku w 2009 r.
W latach 1983-2004 sekretarz redakcji (nast. zastępca redaktora naczelnego) czasopisma „Studia Norwidiana”. Członek redakcji Dzieł wszystkich Norwida. Od 1986 r. pracownik naukowo-dydaktyczny KUL, początkowo w ramach umowy-zlecenia, od 1989 jako pracownik etatowy, najpierw w Zakładzie Badań nad Twórczością Norwida, następnie – na polonistyce KUL. W latach 1994-1996 adiunkt w Katedrze Literatury Współczesnej KUL, od jesieni 1996 kierownik nowo utworzonej Katedry Tekstologii i Edytorstwa. Od 1998 r. prof. nadzw. KUL, od 2006 r. prof. zwycz. W latach 1994-1999 kierownik Sekcji (obecnie Instytutu) Filologii Polskiej KUL, w latach 1999-2002 prodziekan Wydziału Nauk Humanistycznych i członek Senatu Akademickiego KUL. Kierownik Międzywydziałowego Zakładu Badań nad Twórczością Cypriana Norwida (2002-2006). Prorektor ds. Dydaktyki i Wychowania w latach 2004-2012.
Internowany w stanie wojennym (13 XII 1981 – 10 II 1982: Chełm – Włodawa).
W latach 1994-1999 współpracownik Radia Lublin (wespół z Marią Brzezińską prowadził Radiowe warsztaty literackie), współpraca – sporadyczna – z innymi rozgłośniami regionalnymi i ogólnopolskimi.
Członek stowarzyszeń naukowych i literackich: Towarzystwa Naukowego KUL – skarbnik w latach 2001-2003 i sekretarz generalny 2003-2004; Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza; Lubelskiego Towarzystwa Naukowego – od 2005; Stowarzyszenia Pisarzy Polskich – prezes Lubelskiego Oddziału SPP (2002-2004).
Wyróżnienia: Honorowy Obywatel Włodawy (1989), III nagroda w III Ogólnopolskim Konkursie Młodych Językoznawców (1966), Srebrna Odznaka Recytatora (dwukrotnie, w latach 1970-1989), Nagroda w Konkursie Literackim im. Józefa Czechowicza (1989) za tom Rytmy, Nagroda Literacka im. Józefa Czechowicza (1993) za tom Zapach macierzanki, Zasłużony Działacz Kultury (1978), Złoty Krzyż Zasługi (2005), Medal KEN (2008), Wyróżnienie w I Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Józefa Czechowicza (2007) za tom Kamienie, Nagroda indywidualna I stopnia Rektora KUL (2009), Srebrny Wawrzyn Literacki za całokształt twórczości (2012), Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Województwa Lubelskiego” (2012), Medal Prezydenta Miasta Lublin (2012), Dyplom uznania Wojewody Lubelskiego za twórczość (2012), Nagroda Kulturalna Województwa Lubelskiego (2012), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2013), Nagroda w IV Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Józefa Czechowicza (2013); tytuł: Bene Meritus Terrae Lublinensi w kategorii Kultura (wespół z prof. Jerzym Święchem za udział w edycji krytycznej Pism zebranych Józefa Czechowicza, 2014).
Główne dziedziny zainteresowań naukowych oraz działalności pisarskiej i wydawniczej: historia polskiej literatury romantycznej, tekstologia i edytorstwo dzieł literackich i prac naukowych, Cyprian Norwid, współczesna poezja polska.
W 1958 r. redagował pisemko szkolne „Zielona Trybuna”, tu również opublikował pierwszą opowiastkę znad Nidy. W 1964 r. debiutował jako poeta w piśmie studenckim „Polonista”, które współredagował; nast. recenzje w „Za i Przeciw”, w „Tygodniku Powszechnym”, „Kamenie”.
Publikacje naukowe: Norwid poeta dialogu (1982), C. Norwid: Vade-mecum, wstęp, oprac. tekstologiczne i edytorskie (1990, 1999, 2003, 2004), Poeta sumienia. Rzecz o twórczości Norwida (1993), T. Lenartowicz, H. Mickiewiczówna: Korespondencja, oprac. i wstęp (1997), C. Norwid: Błogosławione pieśni…, wybór, oprac. i posłowie (2000), T. Lenartowicz, J. Jabłonowska: Korespondencja, oprac. i wstęp (2003), C. Norwid: Sumienie słowa. Wybór myśli z listów i rozpraw, oprac. i wstęp J. Fert, przedmowa J. Tischner (2004), Poezja i publicystyka (2010, 2012), J. Czechowicz: Wiersze i poematy, w: Pisma zebrane, t. 1-2, oprac. (2012), J. Czechowicz: Wybór wierszy i poematów, wybór i oprac. (2013). Ponadto kilkaset artykułów naukowych i popularnonaukowych.
Zbiory poetyckie i prozatorskie: Rytmy (1987), Zapach macierzanki (1992), Dominika (1994), Dolce far niente (2000), Latomia. Wybór wierszy (2003), Świętokrzyska zapaska (gawędy) (2007), Kamienie. Choklakia (2005), Galatea (2013).
Józef Franciszek Fert o sobie (fragmenty książki autobiograficznej)


Anna Frajlich

Fot. Krzysztof Dubiel dla Instytutu Książki

Anna Frajlich – ur. 1942 w Kattatałdyk w Kirgiskiej SRR, gdzie w czasie II wojny światowej przebywali jej rodzice, którzy pochodzili ze Lwowa. Po zakończeniu wojny zamieszkała z rodziną w Szczecinie. Następnie przeniosła się do Warszawy, gdzie ukończyła filologię polską na UW. Wyemigrowała z Polski wraz z mężem i synem w 1969 r., a w 1970 r. osiadła w Nowym Jorku. Proces ten ilustruje korespondencja Felicji Bromberg, Anny Frajlich i Władysława Zająca wydana w tomie Po Marcu – Wiedeń, Rzym, Nowy Jork (2008; omówienie w „Akcencie” 2008 nr 4).
Poetka, prozaiczka, literaturoznawczyni. Debiutowała w 1958 r. jednocześnie w Warszawie w „Naszym głosie” – polskim dodatku do żydowskiego pisma „Fołks Sztyme” i w „Głosie Szczecińskim”. W 1959 r. otrzymała nagrodę poetycką Głosu Szczecińskiego. Wczesne utwory poetyckie ogłaszała także w „Tygodniku Zachodnim”. W latach 60. związana z Forum Poetów „Hybrydy”. Na emigracji publikowała wiersze, eseje i artykuły w londyńskich „Wiadomościach”, w paryskiej „Kulturze”, a także w nowojorskim „Przeglądzie Polskim” i „Tygodniku Nowojorskim”. Przez kilka lat współpracowała z Radiem Wolna Europa, przygotowując materiały kulturalne.
Pierwszy tom poetycki Aby wiatr namalować wydała w 1976 r. w Londynie, w oficynie Stanisława Gliwy. Kolejne to: Tylko ziemia (1979), Indian Summer (1982), Który las (1986), Drzewo za oknem (1991), Between Dawn and the Wind – Pomiędzy świtem i wiatrem (1991 i 2006, przekład i oprac. Reginy Grol), Ogrodem i ogrodzeniem (1993), Jeszcze w drodze (1994), W słońcu listopada (2000), Znów szuka mnie wiatr (2001), dwujęzyczne francuskie wydanie Le vent, a nouveau me cherche (2003 i 2012, przekład Alice Catherine Carls, wstęp Jan Zieliński), Łodzią jest i jest przystanią (2013).
W 2007 r. w wydawnictwie Rodopi (Amsterdam/Nowy York) ukazała się jej monografia The Legacy of Ancient Rome In The Russian Silver Age obrazująca dziedzictwo starożytnego Rzymu w srebrnym wieku rosyjskiej poezji. W Polsce ogłosiła także zbiór opowiadań Laboratorium (2010) oraz zbiór esejów Czesław Miłosz. Lekcje (2011).
Od ponad 30 lat prowadzi zajęcia z literatury polskiej XIX i XX wieku oraz języka polskiego na Columbia University (doktorat ze slawistyki obroniła w New York University), interesuje się literaturą w ujęciu komparatystycznym. Opublikowała eseje i prace naukowe na temat twórczości Wisławy Szymborskiej, Czesława Miłosza, Henryka Grynberga, Józefa Wittlina i Michała Choromańskiego. Jej zaangażowanie w kulturalne życie emigracji ilustruje korespondencja ze Stefanią Kossowską, ostatnią redaktor londyńskich „Wiadomości”: Definicja szczęścia. Listy do Anny Frajlich 1972-2003 (Archiwum Emigracji w Toruniu, 2007).
Od lat 90. stale współpracuje z pismami w Polsce: „Akcentem”, „Migotaniami”, „Kurierem”; jej wiersze ukazywały się także w „Tygodniku Powszechnym”, „Kwartalniku artystycznym”, „Odrze”, „Więzi”, „Pograniczach” oraz w wielu antologiach i – w przekładzie Rossa Ufberga – w kilku pismach anglojęzycznych, takich jak „Habitus” czy „Modern Poetry in Translation”. Eseje publikowane były w „Plusie Minusie” (pod red. Elżbiety Sawickiej), w „Dekadzie” oraz w tomach zbiorowych: Rodzinna Europa. Pięć minut później (2011), Obecność. Wspomnienia o Czesławie Miłoszu (2013), Szekspiromania. Księga dedykowana pamięci Andrzeja Żurowskiego (2013).
Laureatka Nagrody Fundacji Kościelskich (1981) oraz nagrody Fundacji Władysława i Nelly Turzańskich (2003). Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2002). Uhonorowana tytułem Ambasadora Szczecina (2008).


Ludwik Gawroński – ur. 1939 w Dysie. Muzykolog, absolwent KUL, wieloletni współpracownik „Ruchu Muzycznego”, „Kuriera Lubelskiego”, „Akcentu”. Jest autorem ponad 500 szkiców, przyczynków, biogramów, recenzji i omówień z dziejów muzyki i przeszłości Lublina. Opublikował książki: O hejnałach i trębaczach w dawnym Lublinie (1995), Saga rodu Wieniawskich (2003), Muzyka religijna w Lublinie w latach 1574-1794 (1996, w przygotowaniu dalszy ciąg) oraz Słownik muzyków Lubelszczyzny od XV do XX w. Jest współzałożycielem (1996) Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Miłośników Hejnałów Miejskich z siedzibą w Lublinie oraz członkiem Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych.


Anna Goławska

Fot. Agnieszka Goławska

Anna Maria Goławska – ur. 1974 w Parczewie. Autorka tomów poetyckich Sumienna rzeźniczka (2003), Postępująca personifikacja (2007) i Środek komunikacji (2017) oraz książek Toskania i okolice. Przewodnik subiektywny (2006, 2007), Toskania, Umbria i okolice. Przewodnik subiektywny (2009), Toskania i Umbria. Przewodnik subiektywny (2013), Włochy. Podróż na południe (2010). Współzałożycielka internetowego serwisu poetyckiego www.nieszuflada.pl. Lubi koty i średniowieczne freski. Mieszka w Lublinie, dużo podróżuje.


Andrzej GoworskiAndrzej Goworski – ur. 1979 w Białymstoku. Studiował w Szczecinie i Lublinie. Absolwent polonistyki oraz studiów doktoranckich w zakresie literaturoznawstwa na Uniwersytecie Wrocławskim. Członek redakcji „Pomostów” i sekretarz Wydawnictwa Wyższej Szkoły Menedżerskiej w Warszawie. Debiutował opowiadaniem Sowa w „Akcencie” 2006 nr 4. Teksty krytycznoliterackie publikował w „Akcencie”, „Odrze” i „Pomostach”. Pisane wraz z żoną Martą Panas-Goworską eseje i artykuły popularnohistoryczne, poświęcone głównie problematyce Rosji i ZSRR (w tym seksualności bolszewickich przywódców), zamieszczał m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Nowej Europie Wschodniej” oraz magazynie „Ale Historia!” (dodatku tematycznym „Gazety Wyborczej”). Ponadto regularnie publikuje teksty w ogólnopolskich periodykach kryminalnych – „Śledztwie” i „Obliczach Zbrodni”. W czasie wolnym od prac redakcyjnych i literackich chętnie podróżuje wspólnie z żoną, córeczką Zoją i synkiem Władkiem. Bywają w Lublinie, z którym wiążą ich relacje rodzinne i przyjacielskie, oraz we Wrocławiu, poprzednim miejscu zamieszkania. Niebawem udadzą się na wycieczką szklakiem pierwszych Piastów, marzą o podróży śladami Tadeusza Kościuszki.


Magda JankowskaMagdalena Jankowska – ur. 1953 w Puławach. Poetka z prozatorskimi epizodami, krytyczka teatralna. Poetycko debiutowała w „Radarze” (dziewięcioma utworami na rozkładówce) w 1986 r., a potem publikowała wiersze w „Akcencie”, „Akancie”, „Czasie Kultury”, „Dynamis”, „Frazie”, „Kamenie”, „Kresach”, „Magyar Napló” (Budapeszt), „Nowym Medyku”, „Okolicach”, „Opcjach”, „Pograniczach”, „Pracowni”, „Res Publice”, „Toposie”, „Tyglu Kultury”, „Zwierciadle”. Autorka tomów poezji: I co dalej? (1990), Kula i skrzydło (1992), Zbiór otwarty (1994), Tak się składa (1998), Już (2002), Salon mebli kuchennych (2006), Skrzyżowanie (2011), Dobierany (2014) oraz książki prozatorskiej Billing (2001). Stała współpracowniczka „Akcentu” oraz portalu teatralny.pl. Recenzje publikowała również w „Kamenie”, „Kresach”, „Na przykład”, „Scenie”, „Sycynie”, „Relacjach”, „Tygodniku Współczesnym”, „Życiu Warszawy”. Ostatnio w „Akcencie” specjalizuje się m.in. w omówieniach dramaturgii radiowej. Kobieta doświadczona matrymonialnie i rodzicielsko. Rozmiłowana w ogrodnictwie. Prowadzi blog zatytułowany „na stronie” (www.magdalenajankowska.wordpress.com), w którym komentuje wydarzenia kulturalne, opisuje sylwetki znajomych (bez podawania personaliów) i odsłania absurdy współczesnego świata


Alina Kochańczyk i Sławomir Mrożek

Alina Kochańczyk i Sławomir Mrożek

Alina Kochańczyk – historyk literatury, krytyk literacki. Urodziła się w Tomaszowie Lubelskim i tam ukończyła liceum ogólnokształcące. Jej starszym kolegą w szkole średniej był przyszły ksiądz-poeta Wacław Oszajca (niejedyny z absolwentów tej szkoły, który wybił się w życiu publicznym). Od czasu studiów na UMCS na stałe związała się z Lublinem, ale na zawsze zachowała sentyment dla prowincjonalnych miasteczek. Po studiach polonistycznych podjęła pracę w Zakładzie Literatury Współczesnej Instytutu Filologii Polskiej UMCS. Na temat rozprawy doktorskiej wybrała pisarstwo Michała Choromańskiego, właśnie dlatego, że w jej poczuciu twórca ten jest najświetniejszym pejzażystą klimatów życia przedwojennej prowincji. Z niejasnych powodów te skądinąd bynajmniej niepiękne lata 20. i 30. ub. wieku stały się przedmiotem nieprzemijającej fascynacji Aliny Kochańczyk.
Dziedziną jej naukowych penetracji jest literatura XX wieku, ale ze szczególnym upodobaniem zajmuje się tyleż literaturą, co i historią okresu międzywojennego. To upodobanie nie mogło znaleźć rzeczywistego odbicia w dorobku naukowym, jako że jego najważniejsza część dotyczy dzienników pisarzy polskich, powstałych w większości po drugiej wojnie. Fascynacja epoką tylko w pewnym stopniu dała się pogodzić z fascynacją intymistyką. A przedmiotem naukowej refleksji Alina Kochańczyk objęła największe i najważniejsze przedsięwzięcia diarystyczne XX wieku: m.in. dzienniki Zofii Nałkowskiej, Marii Dąbrowskiej, Jarosława Iwaszkiewicza, Witolda Gombrowicza, Jerzego Andrzejewskiego, Jana Lechonia, Aleksandra Wata, Leopolda Tyrmanda, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.
Z „Akcentem” współpracuje od pierwszego numeru, czyli od roku 1980. Na jego łamach publikuje przede wszystkim recenzje współczesnej prozy oraz związanych z literaturą wydawnictw faktograficznych. Ostatnio bardziej niż literatura zajmuje ją pisarstwo typu dokumentarnego. Jest współzałożycielką Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (1994), członkiem jej Zarządu oraz Rady Programowej.
W latach 70. otrzymała srebrny medal w międzynarodowych rozgrywkach kobiecej piłki nożnej. Przyznano jej również odznakę „Zasłużony działacz kultury” (1995), Srebrny Krzyż Zasługi (2005) oraz Złoty Medal za Długoletnią Służbę (2008).


Istvan Kovacs

Fot. Jarosław Wach

István Kovács – ur. 1945 w Budapeszcie. Poeta, prozaik, eseista, historyk i dyplomata. W latach 1990-1994 radca ds. kultury Ambasady Węgier w Warszawie, w latach 1994-1995 oraz 1999-2003 Konsul Generalny Republiki Węgierskiej w Krakowie. Wieloletni wykładowca na Uniwersytecie Loránda Eötvösa w Budapeszcie. Od 1995 r. kierował założoną przez siebie Katedrą Polonistyki na Uniwersytecie Petera Pázmánya w Piliscsabie. Członek grupy poetyckiej „Dziewięć”, która zaprezentowała się publiczności literackiej na łamach słynnej antologii Elérhetetlen föld (1969, Nieosiągalna ziemia). Pracę doktorską (1976 r.) napisał na temat Wstępny okres poezji Cypriana Kamila Norwida. Autor wielu tomów wierszy, esejów, monografii historycznych. Po polsku opublikowano zbiory jego wierszy Księżyc twojej nieobecności (Kraków 1991) i Okruchy przestrzeni (Sejny 2003), powieść Lustro dzieciństwa (Warszawa 2002), na podstawie której w 2006 r. – z okazji 50 rocznicy wybuchu węgierskiej rewolucji – nakręcono film fabularny. Wydał także monografie historyczne: Polacy w węgierskiej Wiośnie Ludów 1848-1849. „Byliśmy z wami do końca” (Warszawa 1999), Józef Bem – bohater wiecznych nadziei (Warszawa 2002, 2009) oraz Nieznani polscy bohaterowie powstania węgierskiego 1848-1849 (Warszawa 2010). Za monografię Polacy w węgierskiej Wiośnie Ludów… w 2000 r. jako pierwszy otrzymał Nagrodę im. Henryka Wereszyckiego i Wacława Felczaka.
Tłumaczył na węgierski teksty m.in. Mariana Brandysa, Melchiora Wańkowicza, Ryszarda Kapuścińskiego, Jarosława Iwaszkiewicza, Edwarda Stachury, Stanisława Komornickiego i kilkudziesięciu polskich poetów dawnych i współczesnych. Przełożył także utwory kilku poetów i prozaików niemieckich, m.in. Georga Büchnera. W latach 2004-2011 był współpracownikiem naukowym Instytutu Historii Węgierskiej Akademii Nauk, dla którego przygotował wydany w 2007 r. Leksykon legionu polskiego 1848-1849, zawierający 2600 biogramów. Za to dzieło otrzymał nagrodę Węgierskiej Akademii Nauk. Laureat licznych nagród literackich i naukowych. Współzałożyciel Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (1994) i członek jej Rady Programowej. Od lat 80. XX wieku ogłasza w „Akcencie” liczne teksty literackie i opracowania historyczne. W 2011 r. otrzymał największą po Nagrodzie Kossutha węgierską nagrodę państwową – Wieniec Laurowy (2011), uhonorowany także m.in. Medalem Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (2009). Od 2012 r. jest zagranicznym członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, która przygotuje kolejne wydanie wspomnianego leksykonu, zawierającego już ponad 4000 biogramów.
Jest honorowym obywatelem pięciu miast polskich: Gorlic, Jarosławia, Krakowa, Lubaczowa i Zwierzyńca. Od 2011 r. żyje w malutkiej wsi, słynącej z dobrze zachowanej dawnej architektury Salföld. Jest ojcem dwojga dzieci (Orsolya, Mihály) i dziadkiem (wnuczki: Anna Dorottya i Reka). O sobie pisał kiedyś: „Poeci uważają go za historyka, historycy za poetę. Poeta i historyk, jak się spotykają, mówią o nim, że jest tłumaczem literatury…”. W sumie mają rację: jest nimi wszystkimi – naraz.


Marek KusibaMarek Kusiba – ur. 1951 w Krośnie. Dziennikarz, poeta, krytyk literacki, wydawca, tłumacz, wykładowca akademicki. Ukończył filologię polską na UMCS w Lublinie. Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i PEN Canada. Ponad 1500 publikacji, udział w 15 antologiach poezji, reportażu i eseistyki (m.in. Bogdana Czaykowskiego Antologia poezji polskiej na obczyźnie 1939-1990, Bogusława Wróblewskiego „Życie jest z przenikania…”. Szkice o twórczości Ryszarda Kapuścińskiego).
Debiutował w 1972 r. dwoma wierszami w „Kamenie”. W latach 1971-1975 był korespondentem tygodnika „Student” w Krakowie. W latach 1976-1981 pracował w ogólnopolskim miesięczniku literatury faktu „Kontrasty” i „Gazecie Współczesnej” w Białymstoku. Publikował także m.in. w „Więzi”, „Odrze”, „Poezji”, „Miesięczniku Literackim”, „Nowym Wyrazie”, warszawskiej „Kulturze”; współpracował z Polskim Radiem i Telewizją.
Laureat konkursów na reportaż: Nagroda Główna Turnieju Reporterów „Miesięcznika Literackiego” – „Polska 1980. Krajobraz ludzki”; II nagroda (ex aequo z Teresą Torańską, I-szej nie przyznano) konkursu o nagrodę im. Adama Polewki (Kraków 1980); Grand Prix Ogólnopolskiego Turnieju Reporterów „Boryna’81” (wraz z Jerzym Muszyńskim – Łomża 1981).
W latach 1980-1981 jako członek Solidarności i Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich obsługuje reportersko wiele strajków na terenie całego kraju. Pozbawiony pracy w dziennikarstwie w stanie wojennym (zakaz druku objął m.in. w wydawnictwie Iskry zbiór reportaży Wybrzeże świata), w 1984 r. emigruje z rodziną do Kanady (sponsorstwo rządu kanadyjskiego). Współpracuje z polskimi i angielskojęzycznymi mediami w Ameryce Północnej i w kraju, m.in.: „Halifax Herald”, Radio Canada Internationale w Montrealu (sekcja polska), Canadian Broadcasting Corporation (konsultant serii „Struggles for Democracy”), Polskie Radio i Telewizja Polska S.A., „Fraza”, „Tygodnik Powszechny”, „Books in Canada” (1998-1999 – z-ca red. nacz.), „Exile”, „Alphabet City” (Toronto), „Poetry Today” (Londyn), „The New Yorker”, „Nowy Dziennik” (Nowy Jork), „Głos Polski”, „Związkowiec” (z-ca red. nacz.) i „Dziennik” (Toronto). Publicysta „Przeglądu Polskiego”, tygodniowego dodatku kulturalnego „Nowego Dziennika” oraz (dość, niestety, niestały) kanadyjski korespondent kwartalnika „Akcent” (m.in. cykl epistolograficzny „zmowa oddalonych” – z Romanem Sabo).
W 1997 r. czyta codzienny felieton w Radiu Białystok i współtworzy Ośrodek TVP w Białymstoku, gdzie pełni funkcje z-cy red. programowego i wydawcy. W roku akademickim 2004/2005 wykłada dziennikarstwo w Wyższej Szkole Komunikowania i Mediów Społecznych im. J. Giedroycia w Warszawie, gdzie zakłada Instytut Badań i Dokumentowania Emigracji/Migracji (IBiDEM). Współpomysłodawca (wraz z red. Franciszkiem Piątkowskim) Wakacyjnej Akademii Reportażu im. Ryszarda Kapuścińskiego w Siennicy Różanej na Lubelszczyźnie; od 2009 r. prowadzi tam warsztaty dziennikarskie i współredaguje rocznik „ARRKA”.
Autor zbiorów wierszy: Tratwa (1976), Wszystkie działa na mnie (1983), Samobójstwo Marsjan (1986), Rozwiązać siebie (1995), Inne powody (2005), Admiral Road (2006), Alassio (2011); zbiorów felietonów z cyklu „Żabką przez Atlantyk”: Podręcznik do kobiet. 100 felietonów (niemal) feministycznych (2011), Cymbał w świecie. Felietony flâneura (2012 – w przygotowaniu: Lennon wiecznie żywy. Felietony funeralne); biografii napisanej po angielsku Janusz Żurakowski. From Avro Arrow to Arrow Drive (2003) oraz sztuk teatralnych: Eksmisja (współautor J. Muszyński; na zamówienie Teatru na Targówku, 1983) i Próba Atmy. Rzecz o Szymanowskim (premiera: Montreal 1989). Współautor przekładów (z Dianą Kuprel) wierszy Ryszarda Kapuścińskiego I Wrote Stone: The Selected Poetry of Ryszard Kapuściński (Ontario 2007) oraz dwujęzycznej edycji Wiersze zebrane / Collected Poems tegoż pisarza (Lublin-Toronto 2012).
Członek Zarządów Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich i Polskiego Funduszu Wydawniczego w Kanadzie. Mieszka z rodziną (żona Barbara, synowie Mateusz i Mikołaj) w Toronto.
Marek Kusiba o sobie (fragmenty felietonu)


Jerzy KutnikJerzy Kutnik – ur. 1953 w Lublinie. Amerykanista, doktor habilitowany, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, gdzie jest kierownikiem Zakładu Studiów Amerykańskich. W latach 1992-2005 kierował Nauczycielskim Kolegium Języka Angielskiego UMCS, a w latach 1999-2005 był prodziekanem Wydziału Humanistycznego uczelni. Był też pierwszym dziekanem – od 2002 do 2013 r. – Wydziału Nauk Społecznych Wyższej Szkoły Społeczno-Przyrodniczej im. Wincentego Pola w Lublinie, gdzie od 2013 r. pełni funkcję kierownika Katedry Filologii. W latach 1996-2002 był członkiem zarządu European Association for American Studies, a od 2008 do 2011 r. prezesem Polskiego Towarzystwa Studiów Amerykanistycznych. Doktorat, napisany pod kierunkiem prof. Andrzeja Kopcewicza, obronił w 1984 r. na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Był stypendystą American Council of Learned Societies w University of Milwaukee (1985-1986), stypendystą Fulbrighta w Stanford University i San Diego State University (1991-1992), Gilder-Lehrman Institute of American History w Nowym Jorku (2000) oraz American Studies Research Center w University of Canterbury w Christchurch w Nowej Zelandii (2002). Występował z odczytami na konferencjach naukowych i w uczelniach w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Nowej Zelandii, Chinach, Hong Kongu, Niemczech, Szwajcarii, Szwecji, Francji, Czechach, Rumunii i Estonii.
W 1986 r. opublikował w USA studium The Novel as Performance: The Fiction of Ronald Sukenick and Raymond Federman. Napisał też dwie książki o amerykańskim kompozytorze i pisarzu Johnie Cage’u: John Cage. Przypadek paradoksalny (1993, 2012) i Gra słów. Muzyka poezji Johna Cage’a (1997). Przetłumaczył na język polski cztery powieści, w tym typograficzną powieść Raymonda Federmana Double or Nothing (Podwójna wygrana jak nic, Kraków 2010), zachowując wiernie układ typograficzny każdej strony oryginału. Opublikował ponad siedemdziesiąt artykułów naukowych i popularnonaukowych, recenzji i wywiadów z pisarzami. Pod jego kierunkiem powstały w UMCS w latach 2011-2013 cztery rozprawy doktorskie.
W 1993 r. był współorganizatorem „Dni ciszy”, festiwalu poświęconego twórczości Johna Cage’a i koordynowanego przez Centrum Sztuki Współczesnej w Zamku Ujazdowskim w Warszawie. Zorganizował w ramach festiwalu międzynarodową konferencję naukową z udziałem czołowych Cage’ologów. Zrealizował również we współpracy z redakcją magazynu kulturalnego „Pegaz” TVP1 półgodzinny film dokumentalny o Cage’u. W 2012 r. był inicjatorem i współorganizatorem z Ośrodkiem Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych „Rozdroża” Roku Johna Cage’a, cyklu trwających przez dwanaście miesięcy imprez artystycznych i edukacyjnych z okazji setnej rocznicy urodzin amerykańskiego kompozytora i wizjonera (redakcja „Akcentu” patronowała temu przedsięwzięciu). W ramach festiwalu odbyło się sympozjum naukowe z udziałem wybitnych akademików, krytyków muzycznych i wykonawców muzyki Cage’a z Ameryki, Anglii, Niemiec, Francji i Polski. Opracował materiały sympozjum, uzupełnione o inne teksty, w tomie CAGE100 (2013). W 2014 r. uzyskał grant amerykańskiej fundacji Terra Foundation for American Art na organizację pierwszej w tej części Europy konferencji naukowej poświęconej sztuce amerykańskiej. Zatytułowana Wordstruck: American Artists as Readers, Writers and Literati konferencja odbędzie się w Lublinie w maju 2015 roku.
Żona Barbara (lekarka), dzieci: Magdalena (doktor biologii), Jan (doktor filozofii) i Wojciech (mąż Ani); wnuki: Roxane i William. Pracuje i odpoczywa przy muzyce. Lubi podróżować, zwłaszcza po Europie Zachodniej i Ameryce. Jest niestrudzony w zwiedzaniu muzeów (Prado, Reina Sofia i Thyssen-Bornemisza w jeden dzień!). Lubi fotografować wszystko i wszystkich.


Eliza Leszczyńska PieniakEliza Leszczyńska-Pieniak – ur. 1974 w Zamościu. Absolwentka teatrologii UJ i Podyplomowych Studiów Humanistycznych PAN, nauczycielka języka polskiego w III Liceum Ogólnokształcącym im. C. K. Norwida w Zamościu. Stała współpracowniczka „Akcentu”. Artykuły, wywiady i reportaże publikowała także m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Przeglądzie Powszechnym”, „Przekroju” i „Tygodniku Zamojskim”; od 2003 r. współpracuje z „Zamojskim Kwartalnikiem Kulturalnym”. Laureatka II nagrody i wyróżnienia w Konkursie Dziennikarskim im. Mirosława Dereckiego w 2005 r., I nagrody w Konkursie im. Macieja Szumowskiego (2008) i II nagrody w Ogólnopolskim Konkursie na Reportaż im. Zbyszka Nosala (2013). Mieszka w Zamościu.


Jacek ŁukasiewiczJacek Petelenz-Łukasiewicz – ur. 1934 we Lwowie (publikuje, używając tylko drugiego członu nazwiska: Łukasiewicz). W 1951 r. zdał maturę w Liceum Ogólnokształcącym w Lesznie i rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. W roku 1955 otrzymał dyplom magistra (pracę o recepcji poezji Jana Kochanowskiego napisał na seminarium prof. Tadeusza Mikulskiego). W czasie studiów pracował w redakcji „Wrocławskiego Tygodnika Katolickiego”, publikował teksty krytycznoliterackie. W 1956 r. współpracował jako krytyk z wrocławskimi „Poglądami”, później ze „Współczesnością”, „Tygodnikiem Powszechnym”, „Twórczością”, „Więzią”, „Odrą” i innymi pismami. W Bibliotece „Więzi” wydał dwie książki o literaturze współczesnej: Szmaciarze i bohaterowie (1963) oraz Zagłoba w piekle (1965).
W 1971 r. zaczął pracę w Instytucie Filologii Polskiej jako starszy asystent, w 1972 r. obronił doktorat – zmodyfikowaną wersję książki Laur i ciało (1971). Promotorem był prof. Bogdan Zakrzewski. W 1981 r. habilitował się na podstawie monografii Mieczysława Jastruna spotkania w czasie (wyd. 1982), a w roku 1991 otrzymał tytuł profesora. Od roku 1974 do emerytury kierował Zakładem Literatury Polskiej XX wieku. Promował wielu magistrów i kilkunastu doktorów, ponadto już na emeryturze w ramach godzin zleconych prowadził do 2012 r. seminaria magisterskie i opiekował się doktorantami. Zajmuje się interpretacjami poezji XX wieku i współczesnej, także socjologicznymi i politycznymi jej kontekstami oraz dziewiętnastowieczną tradycją. Oprócz wymienionych książek wydał m.in. Republikę mieszańców (1974), Oko poematu (1991), Wiersze w gazetach 1945-1949 (1992), Rytm czyli powinność. Szkice o książkach i ludziach po roku 1981 (1993), Mickiewicz (1996), Herbert (2001), Grochowiak i obrazy (2002), Wiersze Adama Mickiewicza (2003), Ruchome cele (2003), Jeden dzień w socrealizmie (2006), TR (o poezji Tadeusza Różewicza, 2012). Opracował na podstawie autografów Prozę Stanisława Grochowiaka (1996), tego autora Wiersze nieznane i rozproszone (1996) oraz Wybór poezji w serii „Biblioteka Narodowa” (2000). Towarzyszą temu stała aktywność krytycznoliteracka w czasopismach od roku 1952 po dziś dzień oraz publikacje poetyckie – od debiutu Moje i twoje (1958) po Rytmy jesienne i Tercet (2014). Jest członkiem m.in. Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Pen Clubu.

Jacek Łukasiewicz o sobie:
Zawsze czułem się przede wszystkim krytykiem literackim, zajmowałem się poezją współczesną i dawniejszą, sposobami jej czytania i interpretacji. To przede wszystkim chciałem przekazać w czasie zajęć dydaktycznych, które bardzo polubiłem i starałem się prowadzić możliwie interesująco. Zawsze też ciekawiły mnie konteksty historyczne, kulturowe, polityczne, cywilizacyjne literatury. O nich też pisałem i mam nadzieję zajmować się nimi dalej. Ważną płaszczyzną odniesienia było dla mnie w tej pracy malarstwo, które od „zawsze” (to znaczy od 1946 r., gdy zobaczyłem po raz pierwszy dobrą wystawę) lubię oglądać w muzeach, na wystawach i w albumach. Ono mnie wewnętrznie poszerza i inspiruje. Piszę też teksty literackie, głównie wiersze, ale nie mnie się o nich wypowiadać.


 Łukasz MarcińczakŁukasz Marcińczak – ur. 1971 w Łodzi. Absolwent filozofii UMCS, doktor nauk humanistycznych w zakresie filozofii, redaguje pismo Stowarzyszenia Absolwentów UMCS „AS UMCS”. Od roku 2006 stały współpracownik „Akcentu”, na łamach którego ogłasza eseje, recenzje i szkice na temat twórców z kręgu „Kultury” paryskiej oraz wielokulturowej przeszłości Lublina i Lubelszczyzny. Publikował także w „Colloquia Communia”, „Gazecie Wyborczej” i „Magyar Napló” (Budapeszt). Autor tomu poetyckiego Profil odciśnięty w glinie (2002) oraz zbioru dociekań losologicznych Świat trzeba przekręcić. Rozmowy o imponderabiliach (2013), współredaktor książek Andrzeja Klimowicza portret wielokrotny (2013) i Homo sentiens – człowiek czujący. Księga Przyjaciół Jadwigi Mizińskiej (2013). W 2010 r. odznaczony Medalem Prezydenta Miasta Lublin. Lubi gotyk, futbol, Muzeum Pergamońskie, Festiwal Conrada, chodzić po lesie z cudzym psem i swojego Focusa 1.6.


Anna Mazurek

Fot. Jarosław Wach

Anna Mazurek – ur. 1968 w Lublinie. Absolwentka filologii polskiej UMCS oraz Podyplomowych Studiów Muzeologicznych w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. W 2005 r. obroniła pracę doktorską w Zakładzie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UMCS na temat publicystyki prawicowej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Pracuje w Muzeum Literackim im. Józefa Czechowicza (oddział Muzeum Lubelskiego w Lublinie). Jest autorką wystaw i artykułów prezentujących lubelskie środowisko literackie. Ostatnio jej zainteresowania skupiają się przede wszystkim wokół poezji i epistolografii Anny Kamieńskiej. Autorka tekstów krytycznoliterackich, publikowanych głównie na łamach „Akcentu”. Drukowała również w „Kresach”, „Na Przykład”, „Studiach i Materiałach Lubelskich”, a także piśmie „Lublin. Kultura i społeczeństwo”. Laureatka Nagrody Prezydenta Miasta Lublin za Upowszechnianie Kultury (2006), odznaczona m.in. Srebrną Odznaką „Za opiekę nad zabytkami” (2003) oraz Medalem Prezydenta Miasta Lublina (2010). Z usposobienia flâneuse: lubi wyprawy „antyturystyczne” i literaturę podróżniczą. Najważniejsze fascynacje: Wspólnota „Arka” Jeana Vaniera, kultura ludowa, twórczość Jerzego Nowosielskiego i Międzynarodowy Festiwal Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie.


Wojciech Młynarski

Fot. J. Jędrzejek

Wojciech Młynarski – ur. 1941 w Warszawie. Autor tekstów piosenek (około 2 tys.), poeta, satyryk, artysta kabaretowy, dramaturg, scenarzysta, reżyser teatralny, librecista, piosenkarz, kompozytor i tłumacz. Absolwent filologii polskiej, początkowo związany z kabaretami warszawskimi (Hybrydy, Dreszczowiec, Dudek, Owca).
W 1963 r. na Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu zdobył wyróżnienie za utwór Ludzie to kupią. Rok później otrzymał dwie pierwsze nagrody za piosenki Spalona ziemia i Z kim tak ci będzie źle jak ze mną z muzyką Romana Orłowa, wykonane przez Kalinę Jędrusik. Potem zwyciężał wielokrotnie. Od 1965 r. również sam wykonuje swoje utwory.
Autor programów kabaretowych (m.in. Róbmy swoje, Hemar); librett operowych (Henryk VI na łowach, Kalmora – muz. Karol Kurpiński) i musicalowych (Cień, Awantura w Recco – muz. Maciej Małecki; Wesołego powszedniego dnia, Nędzy uszczęśliwionej epilog – muz. Jerzy Derfel; Niedopasowani, czyli Goliath i Wieloryb – współautor Krzysztof Dzikowski, muz. Marek Sart), piosenek literackich i kabaretowych o charakterze refleksyjnym i satyrycznym, często z aktualnym podtekstem politycznym (W co się bawić – 1967, Ballada o dzikim zachodzie, Po co się denerwować, W Polskę idziemy – 1972, Życie, kocham cię nad życie – 1986). Na łamach „Akcentu” ogłosił wiele swoich utworów oraz tłumaczeń piosenek Włodzimierza Wysockiego, Jacques’a Brela i Bułata Okudżawy. Jest też twórcą scenariuszy i tekstów piosenek do telewizyjnych widowisk muzycznych Butterfly Cha-Cha (muz. Marek Sart), Śpiewy historyczne, Dziewczyny bądźcie dla nas dobre na wiosnę, Tradycyjna składanka, Ściany między ludźmi i Czy czasem tęsknisz oraz cyklu programów Z kobietą w tytule. Występował jako narrator filmowy i aktor (m.in. w serialu Janusza Łęskiego Rodzina Leśniewskich). Jego utwory były często wykorzystywane w polskich serialach telewizyjnych i filmach (m.in. w Wojnie domowej, Stawce większej niż życie, Pannie z mokrą głową i Szaleństwach Panny Ewy).
Pisał teksty dla takich artystów, jak: Michał Bajor, Hanna Banaszak, Ewa Bem, Halina Frąckowiak, Edyta Geppert, Anna German, Wiesław Gołas, Krystyna Janda, Irena Jarocka, Kalina Jędrusik, Krystyna Konarska, Halina Kunicka, Krzysztof Krawczyk, Dana Lerska, Grażyna Łobaszewska, Alicja Majewska, Krystyna Prońko, Łucja Prus, Maryla Rodowicz, Irena Santor, Jarema Stępowski, Grażyna Świtała, Zbigniew Wodecki, Andrzej Zaucha, a także następujących zespołów: Alibabki, Dwa Plus Jeden, Ptaki, Quorum, Skaldowie.
Tłumaczył teksty piosenek m.in. Charles’a Aznavoura, Georges’a Brassensa, Jacques’a Brela, Marleny Dietrich, Bułata Okudżawy, Włodzimierza Wysockiego (spektakle w „Ateneum”) i librett (m.in. musicalu Andrew Lloyda Webbera i Tima Rice’a Jesus Christ Supersta). Przełożył piosenki do musicali Huśtawka, Fantasics, Chicago i Kabaret.
Wybrana dyskografia: Wojciech Młynarski śpiewa swoje piosenki (1967), Dziewczyny bądźcie dla nas dobre na wiosnę (1968), Obiad rodzinny (1970), Recital ’71 (1971),Szajba (1980), Młynarski w Ateneum (1986), Jeszcze w zielone gramy (1989), Młynarski w Paryżu (1989), Piosenki… ballady… (1995), Róbmy swoje ’95 (1995), Złota Kolekcja – Absolutnie (2000), Prawie całość (5 płyt; 2001), Niedziela na Głównym. Gala 2001 (2002), Zamknięty rozdział (2003), Młynarski i Sent. Jesteśmy na wczasach… na żywo 2001 (2004), Czterdziecha (2005), Od piosenki do piosenki. Gwiazdozbiór muzyki rozrywkowej (2006), Pogadaj ze mną (piosenki Wojciecha Młynarskiego i Włodzimierza Nahornego (2008). W połowie lat 90. recitale Robimy swoje i Wieczór liryczny zostały wydane na kasetach VHS.
Wybrane książki Wojciecha Młynarskiego i o nim: W co się bawić (1983), Róbmy swoje (1984), Jeszcze w zielone gramy (1988), Robię swoje (1999), Moje ulubione drzewo, czyli Młynarski obowiązkowo (2007); Dariusz Michalski: Dookoła Wojtek. Opowieść o Wojciechu Młynarskim (2008), Piotra Derlatka: Poeci piosenki 1956-1989. Agnieszka Osiecka, Jeremi Przybora, Wojciech Młynarski i Jonasz Kofta (2012). W „Akcencie” pisał o nim Bogusław Wróblewski (Stańczyk i Kubuś w jednym stali dziele, 2007 nr 2).
Wielokrotnie nagradzany na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej Opole: wyróżnienia za Pożegnanie szansonistki i Ulicę Żabią (1963), dwie pierwsze nagrody za Z kim tak ci będzie źle jak ze mną w kategorii piosenek rozrywkowych i tanecznych oraz za Spaloną ziemię w kategorii piosenek aktorsko-literackich (1964), pierwsza nagroda za Światowe życie i Polską miłość (1965) w kategorii piosenek estradowych i kabaretowych, nagroda specjalna za Trochę miejsca oraz nagroda dla najlepszego wykonawcy piosenki studenckiej (1965), nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji za Po prostu jestem i Jesteśmy na wczasach oraz nagroda dziennikarzy za W co się bawić (1967), nagroda Polskiego Radia za Czekam tu (1969), nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji za Ach, co to był za ślub (1970), za W Polskę idziemy, drodzy panowie (1971), za Tango retro oraz nagroda publiczności (1975), druga nagroda za Kocham się w poecie (1977), druga nagroda za Gram w kiepskiej sztuce (1978), Nagroda Studia Gama za Żyj kolorowo (1979), druga nagroda w koncercie Premiery za Jeszcze się tam żagiel bieli (1980), wyróżnienie za Dla nowej miłości (1985), pierwsza nagroda w koncercie Premiery za Odkryjemy w sobie miłość nieznaną oraz wyróżnienie za Gram o wszystko (1986), druga nagroda w koncercie Premiery za Marsz samotnych kobiet oraz nagroda Przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu za wybitną twórczość literacką i jej prezentację na festiwalach opolskich (1987), nagroda dziennikarzy za współtworzenie tradycji festiwalu (1988), wyróżnienie za Moją cierpliwo (1991), Grand Prix i Diamentowy Mikrofon (2008).
Inne wybrane nagrody i odznaczenia: pierwsza nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Piosenki Sopot za Po prostu jestem (1967), nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i TV (1980), Kalisz – 20. Kaliskie Spotkania Teatralne – wyróżnienie za teksty kupletów w przedstawieniu Bogusławski Wincentego Rapackiego w Teatrze Nowym w Łodzi (1980), nagroda artystyczna Solidarności za recital Róbmy swoje (z Jerzym Derflem) (1982), nagroda Srebrna Lira na festiwalu w Bratysławie (1984), Metronom ’87 za całokształt pracy artystycznej (1987), nagroda I stopnia ministra kultury i sztuki za całokształt twórczości estradowej (1987), nagroda prezydenta m.st. Warszawy za cykl przedstawień śpiewanych na scenie Teatru Ateneum (1989), nagroda ministra spraw zagranicznych (1990), Metronom ’91 za całokształt pracy artystycznej (1991), nagroda Programu III Polskiego Radia im. Mateusza Święcickiego (1993), Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady Prometeusz za wybitne osiągnięcia w sztuce estradowej (1994), Super Wiktor (1997), tytuł mistrza mowy polskiej w 4. Konkursie Mistrz Mowy Polskiej (2004), Złote Berło, nagroda Fundacji Kultury Polskiej (2008), Złoty Fryderyk, nagroda Polskiej Akademii Fonograficznej za całokształt dokonań artystycznych (2011); Złoty Krzyż Zasługi (1981), Honorowa Odznaka ZAiKS-u (z okazji 75-lecia ZAiKS-u; 1993), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2000), Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2007), Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011).
Na jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej Wojciecha Młynarskiego Magda Umer przygotowała w 2003 r. w Teatrze Ateneum widowisko Młynarski, czyli trzy elementy z jego utworami. Na tej samej scenie w listopadzie jubilat dał cykl występów pod tytułem Czterdziecha. W 2013 r. odbyła się I edycja Festiwalu Twórczości Wojciecha Młynarskiego w Sopocie z udziałem artysty.
Był żonaty z Adrianną Godlewską. Ich dziećmi są prezenterki telewizyjne: Agata Młynarska-Kieniewicz i Paulina Młynarska-Moritz, oraz syn Jan.


Dominik OpolskiDominik Opolski – ur. 1946 w Michowie, zmarł 2017 w Lublinie. Poeta, eseista, krytyk, grafik. Studiował polonistykę na UMCS (1967-1968) i filozofię na KUL (1968-1972). W latach 70. pracował w BWA w Puławach. W latach 1981-2000 redaktor „Akcentu” (kierował działem poezji), do dziś stały współpracownik. W prasie debiutował jako poeta w 1964 r. Autor m.in. zbiorów wierszy i aforyzmów: Bohater (1977), Poczekalnia (1978), Przechowalnia bagażu (1980, Nagroda im. J. Czechowicza), Kto pyta błądzi z innymi (1983), Tresowanie przynęty (1997), Wybudzony z letargu (2016). Jest autorem kilkunastu wstępów do katalogów wystaw plastycznych. Jako grafik zaprojektował m.in. obwoluty do ośmiu książek z pierwszej serii „Lubelskich Prezentacji Poetyckich” (1977). Od ponad dwudziestu lat mieszka w Lublinie. Otrzymał m.in. odznaki Zasłużony Działacz Kultury i Za zasługi dla Lubelszczyzny. Ma syna Bartosza.


Wacław Oszajca

Fot. Małgorzata Wróblewska

Wacław Oszajca SJ – ur. 1947 w Źwiartowie (pow. Tomaszów Lubelski), teolog po Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, ksiądz katolicki, jezuita. Okresowo przebywał i pracował w Niedrzwicy Kościelnej, Lubartowie, Łabuniach, Kaliszu, Gdyni, Poznaniu, Toruniu, Jastrzębiej Górze, a od 1995 r. w Warszawie. W latach 80. duszpasterz akademicki Politechniki Lubelskiej i przewodniczący Lubelskiego Komitetu Pomocy Internowanym i Represjonowanym. Autor ponad 20 książek, głównie poetyckich, m.in. Zamysł (1979), Z głębi cienia (1981), Listy ze strajku (1983), Łagodność domu (1984), Naszyjnik umiłowanego (1984), Ty za blisko, my za daleko (1985), Mnie się nie lękaj (1989), Powrót Uriasza i inne wiersze (1992), Juda przyjdzie ostatni (1992), Z dnia na dzień (1994), Zebrane po drodze (1998), Reszta większa od całości (2003), Odwrócona perspektywa (2009), ale także eseistycznych, m.in. Przy świecy i ogarku. Rozmowy, eseje, szkice (1995), Msza w kolorach tęczy (2003), Niemszalne kazania (2010), Z Biblią przez cały rok. Opowieści dla dzieci (2011), Uwierz Mu na słowo (2015), przekładanych na niemiecki, włoski, rosyjski, ukraiński, węgierski. Autor scenariuszy dla Teatru Polskiego Radia: Przyszli za późno, czyli w samą porę (2008), Czyściec Judy (2010), Ekspres Warszawa – Suwałki (2010). Członek jury Nagrody Literackiej Nike w latach 2003-2005 i Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego „O Liść Konwalii” im. Zbigniewa Herberta, przewodniczący jury Konkursu Poetyckiego „Rytmy Nieskończoności” im. Jacka Kaczmarskiego. Tłumacz, publicysta, komentator i dziennikarz prasowy, radiowy i telewizyjny. Stałe współpracuje z „Akcentem”, „Sceną”, „Tygodnikiem Powszechnym”, „W Drodze”, „Życiem Duchowym” i Polskim Radiem. Były redaktor naczelny miesięcznika społeczno-kulturalnego jezuitów „Przegląd Powszechny”. Emerytowany wykładowca na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW, obecnie wykłada na Papieskim Wydziale Teologicznym „Cellegium Bobolanum”. Przyznano mu m.in. nagrody im. Józefa Czechowicza III stopnia (1984) i I stopnia (1991) oraz im. Świętego Brata Alberta – Adama Chmielowskiego (2010), a także Medal „Zasłużony dla Tolerancji” (2000), Srebrny Krzyż Zasługi (2000), Odznakę Honorową „Zasłużony Działacz Kultury” (2001), Medal Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (2004), Złoty Krzyż Zasługi (2005), Odznakę Honorową „Zasłużony dla Województwa Lubelskiego” (2009), Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2010), Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011) i Odznakę Polskiego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego „Ambasador SM” (2012). Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Współzałożyciel Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (1994) i członek jej Rady Programowej. Jest miłośnikiem pieszych wędrówek, zwłaszcza po Tatrach.


Mykoła Riabczuk

Fot. Tomasz Kułakowski

Mykoła Riabczuk – ur. 1953 w Łucku. Poeta, prozaik, krytyk literacki, tłumacz, kulturolog i politolog. Absolwent Politechniki Lwowskiej (1977) i Instytutu Literackiego im. Gorkiego w Moskwie (1988). W latach 70. brał aktywny udział w undergroundowym życiu kulturalnym Lwowa. Był redaktorem (1984-1992), a następnie (do 1996) zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika poświęconego literaturze światowej „Wseswit”, szefem działu krytyki czasopisma „Suczasnist” (1991-1995), współzałożycielem (1997) opiniotwórczego czasopisma „Krytyka”, w którym zamieszczał m.in. omówienia publikacji paryskiej „Kultury”. Jest autorem szkiców krytycznoliterackich Потреба слова (1985) i Каміння й Сізіф (2016), zbioru wierszy Зима у Львові (1989), tomu opowiadań Деінде, тільки не тут (2002) i kilkunastu książek poświęconych sytuacji kultury ukraińskiej po roku 1991, m.in.: Від Малоросії до України: парадокси запізнілого націєтворення (2000), Дві України: реальні межі, віртуальні війни (2003), Сад Меттерніха (2008), Постколоніальний синдром. Спостереження (2011), Від «хаосу» до «стабільності»: хроніка авторитарної консолідації (2012). W Polsce wydawnictwo Universitas w Krakowie opublikowało jego książkę Od Małorosji do Ukrainy (2002), a wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej we Wrocławiu Dwie Ukrainy (2004), Ogród Metternicha (2010) i Ukraina. Syndrom postkolonialny (2015). Jego wiersze, eseje, opowiadania i felietony były drukowane m.in. na łamach „Akcentu”, „Czasu Kultury”, „Dekady Literackiej”, „Krasnogrudy”, „Kultury Enter”, „Literatury na Świecie”, „Twórczości”, „Tygodnika Powszechnego” i „Więzi”. Od połowy lat 90. był zapraszany jako stypendysta i jako visiting professor przez renomowane uczelnie amerykańskie (Columbia, Harvard, Stanford, Penn State, George Washington University), wykładał w Szwajcarii, Szwecji, Francji, Kanadzie, Włoszech, Niemczech, Austrii i na Węgrzech. Jest pracownikiem naukowym Instytutu Badań Politycznych i Narodowościowych Ukraińskiej Akademii Nauk oraz wykładowcą Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie i Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Kilkakrotnie otrzymywał nagrody za najlepszy artykuł roku, a Od Małorosji do Ukrainy i Dwie Ukrainy zdobyły tytuł „Książki roku”. Jest laureatem Nagrody Polcul Foundation za działania na rzecz dobrych stosunków ukraińsko-polskich (1998), polsko-ukraińskiej Nagrody Pojednania (2002) oraz Odznaki Honorowej „Bene Merito” Ministra Spraw Zagranicznych RP (2009), uhonorowano go również Medalem Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (2016). W 2010 r. został wiceprezesem, a w 2014 prezesem ukraińskiego PEN Clubu. Przewodniczy jury Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” oraz Nagrody im. Jurija Szewelowa przyznawanej przez ukraiński PEN Club za najlepszą eseistykę. Jego żona, Natałka Biłocerkiweć, jest cenioną poetką.


Jarosław Sawic

Fot. Jarosław Wach

Jarosław Sawic – ur. 1976 w Lublinie. Absolwent dziennikarstwa i komunikacji społecznej UMCS. Krytyk muzyczny, specjalizujący się w rocku progresywnym, fusion i folku oraz związkach literatury z muzyką. Współpracownik „Akcentu” i magazynu „Lizard”. Autor książki Bogdan Loebl. Słucham głosu serca. Rozmawia Jarosław Sawic oraz stu kilkudziesięciu tekstów (artykuły, eseje, recenzje, wywiady) publikowanych na łamach m.in. „Akcentu”, „Fragile”, „Krytyki Politycznej”, „Lizarda”, „Midrasza”, „Twojego Bluesa”. Publikował również wiersze, m.in. w „Akcencie” i „Gazecie Wyborczej”. Ulubieni wykonawcy: rock i muzyka popularna – King Crimson, Gentle Giant, Jethro Tull, Maneige, Queen, Banco del Mutuo Soccorso, E. Gismonti, F. Zappa. M. Grechuta, J. K. Pawluśkiewicz; jazz i fusion – K. Komeda, A. Trzaskowski, Z. Namysłowski, B. Evans, J. Coltrane, Modern Jazz Quartet, C. Corea, Mahavishnu Orchestra; muzyka poważna – L. van Beethoven, F. Chopin, J. Brahms, E. Granados, K. Szymanowski, A. Skriabin, B. Bartok, A. Bax, D. Szostakowicz, A. Schnittke. Obecnie pracuje nad książką o Budce Suflera. Najszczęśliwszy mąż Agnieszki, tato Stasia, przyjaciel kotki Merci. Mieszka w Lublinie.


Jerzy Sterna Wachowiak

Fot. Janusz Gliszczyński

Sergiusz Sterna-Wachowiak [Pseudonimy: Frawiusz Pustelnik, Konrad Surgeński, Paweł Hetmański, S.S.-W., (S.S.W.), ssw, (ssw)] – ur. 1953 w Lesznie. Poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki, tłumacz, redaktor, edytor, scenarzysta teatralny, radiowy i telewizyjny. Syn poety i tłumacza literatury niemieckiego kręgu językowego Eugeniusza Wachowiaka, ekonomisty, i Janiny z Hetmańskich, ekonomistki. Lata 1961-1972 spędził we Wschowie, gdzie ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Tomasza Zana. W liceum redagował ścienną gazetkę literacką, w której publikował pierwsze wiersze i artykuły, był kronikarzem Kółka Turystyczno-Geograficznego i aktorem licealnego teatru. Ukończył wschowskie Społeczne Ognisko Muzyczne w klasie skrzypiec stopnia podstawowego i średniego – naukę gry na skrzypcach rozpoczął prywatnie w Lesznie jako sześciolatek – koncertował jako solista i w zespole kameralistów. Absolwent filologii polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1977), studiował trybem indywidualnym także wybrane zagadnienia filozofii, historii sztuki i historii kultury (1973-1977).
Od 1972 r. mieszka i tworzy w Poznaniu, od 2000 r. w Suchym Lesie pod Poznaniem, na Górze Moraskiej. Podczas studiów był prezesem Koła Naukowego Historyków i Teoretyków Literatury UAM (1973-1977) pod opieką naukową Edwarda Balcerzana i Stanisława Barańczaka, inicjatorem i redaktorem naczelnym niezależnej mówionej gazety uniwersyteckiej „Struktury II” (1975-1977) oraz kierownikiem literackim studenckiego Teatru „Maya”. Jako poeta i krytyk literacki debiutował w latach 1971-1972 na łamach „Nadodrza” i „Życia Literackiego”. Stały współpracownik „Twórczości” (1974-1981), członek kolegium redakcyjnego „Integracji” (1980-1981). Po Sierpniu 1980 publikował w obiegu niezależnym, po wprowadzeniu stanu wojennego w obiegu podziemnym. W 1980 r. został współpracownikiem Państwowego Teatru Nowego w Poznaniu jako konsultant i recenzent repertuarowy, autor esejów publikowanych w programach teatralnych i współautor nieregularnika teatralnego „Zza kulis” (1983-1986). Brał udział w pracach poznańskiego Duszpasterstwa Środowisk Twórczych, działał w Ruchu Kultury Chrześcijańskiej „Odrodzenie” (1983-1988). Delegat podziemnych struktur polskiego życia literackiego na ogólnopolskie spotkania w Tyńcu i Poznaniu (1985), członek Ogólnopolskiej Komisji Krytycznoliterackiej Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza w Warszawie (1985-1988), uczestnik poznańskiej literackiej, wolnej gazety mówionej „Struktury III” (1986-1991). Uczestnik na zaproszenie Lecha Wałęsy Forum Kultury (Warszawa, 1 IV 1989). Współzałożyciel w 1994 r. i do roku 2009 redaktor i członek kolegium redakcyjnego dwumiesięcznika „Gazeta Malarzy i Poetów” w Poznaniu, w latach 1996-2012 członek Rady Redakcyjnej „Przeglądu Powszechnego” w Warszawie, recenzent warszawskich „Nowych Książek”, od 1998 r. stały współpracownik „Akcentu” w Lublinie, gdzie współredagował numery tematyczne tego czasopisma Na pograniczu narodów i kultur (1987, 1990, 1992) i publikował, jak je nazywa, eseje wschowskie. W 1988 r. został członkiem Stowarzyszenia im. Edyty Stein. Od 1991 r. jest współpracownikiem stowarzyszenia Stuttgarter Schriftstellerhaus w Badenii-Wirtembergii, od 1995 r. współpracuje z Guardini Forum w Berlinie Zachodnim, w 1996 r. został członkiem Else-Lasker-Schüler-Gesellschaft w Wuppertalu. W 1994 r. został wiceprzewodniczącym Komitetu Porozumiewawczego Środowisk Twórczych w Poznaniu. Od 1997 r. jest współpracownikiem Polskiego Funduszu Wydawniczego w Kanadzie, w 1998 r. został jurorem Nagrody Nelly i Władysława Turzańskich w Toronto. Członek Rady Programowej Telewizji Polskiej w Poznaniu (1995-1998), Rady Programowej poznańskiej Biblioteki Raczyńskich (2000-2004) i Rady Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie (od 2012). W 1998 r. został członkiem Towarzystwa Literackiego im. Teodora Parnickiego, a w 2001 r. Stowarzyszenia im. Romana Brandstaettera.
W latach 1977-1979 był członkiem Zarządu i wiceprezesem Koła Młodych poznańskiego Oddziału Związku Literatów Polskich, w okresie 1979-1983 należał do ZLP. Od 1989 r. członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (sekretarz Zarządu Oddziału w Poznaniu, od 1993 r. prezes Zarządu Oddziału w Poznaniu i członek Zarządu Głównego w Warszawie, od 2008 r. prezes Zarządu Głównego). Członek PEN Clubu (od 2012 r. członek Zarządu Polskiego PEN Clubu). Współzałożyciel i uczestnik ruchu Obywatele Kultury (2009), sygnatariusz Paktu dla Kultury (2011), członek Komitetu ds. Paktu dla Kultury przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego (od 2011).
Inicjator, współautor, redaktor i wydawca serii eseistycznych Tropami pisarzy na Kresach zachodnich. Dzieła – biografie – pejzaże (od 1993), Wielkopolski Parnas literacki. Sylwetki – interpretacje – szkice (od 1997) oraz Pasaże i palisady (od 2000); kieruje wydawnictwem SPP w Poznaniu, redagując m.in. serię książek poetyckich. Autor wstępów i posłowi do edycji dzieł kilkudziesięciu polskich i zagranicznych twórców, a także antologii poezji polskiej XX wieku w przekładach na język niemiecki Polnische Lyrik aus hundert Jahren (Hamburg 1997). Autor programów telewizyjnych, m.in. cyklicznych programów Telewizji Polskiej w Poznaniu Słowa i sensy (1994-1997) oraz Światło z popiołu (1995) i telewizyjnych reportaży literackich Opowieść o cynowym raju. Leonie Ossowski w Osowej Sieni (1994), Bal maskowy. Sprawa Wojciecha Bąka (1994, współautorstwo: Agata Ławniczak) i Ach, ty stara ziemio. Poeta Johannes Poethen (1995). W latach 1991-2008 gospodarz (do 1999 r. z Milanem Kwiatkowskim) wieczorów dyskusyjnych Scena Verbum Teatru Nowego i SPP w Poznaniu, podczas których przeprowadził 71 publicznych dysput. W 1999 r. objął fotel kierownika literackiego i dramaturga Teatru Nowego im. Tadeusza Łomnickiego w Poznaniu, gdzie pracował do roku 2009; od 2010 r. współpracuje z Teatrem 6. piętro w Warszawie. W 2013 r. w Domu Literatury w Warszawie wznowił publiczne debaty na scenie w cyklu Rozmowy przy Krakowskim Przedmieściu, będącym kontynuacją poznańskiej Sceny Verbum.
Wiersze, prozę, eseje, szkice, rozprawy, recenzje, przekłady i studia historyczno- i krytycznoliterackie publikował na łamach kilkudziesięciu polskich czasopism oraz zagranicznych, takich jak: „Trigon” (Berlin), „Wiecker Bote” (Greifswald), „Slovo” (Sarajewo), „Staroje Literaturnoje Obozrenije” (Moskwa), „Dokořán” (Praga), „Literaturen Wiestnik” (Sofia), „Hitel”, „Magyar Napló” (Budapeszt), „Moznaim”, „Wiesti. Okna” (Tel Aviv), „Ekspresje. Expressions” (Londyn), a także w krajowych i zagranicznych antologiach, pracach zbiorowych i programach teatralnych.
Autor tomów poezji: Na odlot (1971), Mój surrealizm (1974), Śpiewające rynny (1977), Może usłyszysz (1977), Wieża ciemności (1986), Papierowy lampion (2000); powieści: Kopiejeczka (1979), Iskra lejdejska. Powieść ideogramologiczna (1982); tomów esejów i szkiców: „Fizjologia” słowa. Z zagadnień semiotyki poezji konkretnej (1979), Głowa Orfeusza. Eseje i szkice (1984), Miąższ zakazanych owoców. Jankowski – Jasieński – Grędziński. Szkice o futuryzmie (1985), Szyfr i konwencja. O językach i gatunkach poezji XX wieku. Eseje i szkice (1986). Jego wiersze były prezentowane także m.in. w zbiorze Rzeczywiste. Antologia pięciu (2003), a szkice na stronach Kalendarza wydanego dla upamiętnienia 400 lat Staromiejskiego Cmentarza Ewangelickiego we Wschowie 1609-2009 z rozważaniami Sergiusza Sterny-Wachowiaka (2009). Jest również współautorem dramatów i scenariuszy: Polityczna szopka sylwestrowa, czyli przed wejściem na kryzysowy bal kartkowy 1981 (1981), Opłatki polskie. Rzecz teatralna (1988), Opłatki polskie II. Rzecz teatralna (1989) oraz autorem I to mi zostało… Stulecie Krystyny Feldman. Na podstawie opowieści biograficznej „Krystyna Feldman albo Festiwal tysiąca i jednego epizodu”, spisanej przez Tadeusza Żukowskiego (2006). Jego twórczość była przekładana na język niemiecki, angielski, francuski, rosyjski, hebrajski, węgierski, bośniacki, czeski i bułgarski.
Laureat m.in. Nagrody Niezależnych im. 3 Maja (1985), prywatnej nagrody-stypendium Romana Brandstaettera (1987), Nagrody „Pióra” za całokształt twórczości literackiej (1989), Nagrody Artystycznej Marszałka Wielkopolski (2001), Nagrody Kulturalnej Miasta Leszna (2009). Odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis” (2007) i odznaką „Za Zasługi dla Województwa Wielkopolskiego” (2008).
Rodzina: żona Regina (polonistka), córka Bianka (prawnik), syn Fryderyk (inżynier). Zainteresowania: literatura powszechna, kultura i sztuka polskich Kresów zachodnich, dolnośląska poezja metafizyczna XVII wieku, mistyka, symbologia.


Jerzy Święch

Fot. Maciej Kordas

Jerzy Święch – ur. 1939 w Hoczwi. Profesor zwyczajny, b. kierownik Zakładu Literatury Współczesnej w Instytucie Filologii Polskiej UMCS, obecnie na emeryturze. Członek Towarzystwa Naukowego KUL, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Committee for Translation Studies (1979-1984), Rady Naukowej Instytutu Badań Literackich PAN (od 1981 r.), Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej PAN (od 1981 r.), Zarządu Głównego Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza (1989-1995), Oddziału Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Lublinie (wiceprezes w l. 1971-1989), Komitetu Głównego Olimpiady Polonistycznej (od 1985 r.). Visiting professor: University of Minnesota, Minneapolis USA (1991), University of Wisconsin-Milwaukee, USA (1997). Zajmuje się głównie literaturą okresu II wojny światowej, a także literaturą na emigracji oraz historią i teorią przekładu artystycznego. Autor ponad 120 prac naukowych, ogłaszanych również za granicą, w tym książek: Okupacja a stereotypy. Studium z dziejów poezji konspiracyjnej 1939-1945 (1977), Pieśń niepodległa. Model poezji konspiracyjnej 1939-1945 (1982), La poésie polonaise du temps de la guerre 1939-1945 (1987), Wiersze Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Interpretacje (1991), Literatura polska w latach II wojny światowej (1997; najważniejsza w polskim piśmiennictwie monografia tego okresu, kilkakrotnie wznawiana), Poeci i wojna. Rozprawy i szkice (2000), Nowoczesność. Szkice o literaturze polskiej XX wieku (2006) oraz prac edytorskich, m.in. wyboru poezji Baczyńskiego w serii Biblioteki Narodowej (1989, 1998, 2007) i pierwszego po wojnie w Polsce tomu wierszy Józefa Łobodowskiego List do kraju (1989). Przewodniczący komitetu redakcyjnego Pism zebranych Józefa Czechowicza (t. I-IX, 2005-2013). Redaktor publikacji zbiorowych, m.in. Modele świata i człowieka. Szkice o powieści współczesnej (1985), Literatura a wyobcowanie (1990), Świadectwa i powroty nieludzkiego czasu (1990). Współzałożyciel i przewodniczący Rady Programowej Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent”. Laureat nagród, m.in. Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1979), Ministra Edukacji Narodowej (1997), Fundacji im. Turzańskich (Toronto, 1998); odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Medalem Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent”, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Żona Irena Głowacka-Święch (lekarz-okulista), córka Anna Święch-Zubilewicz (dr hab. n. med. okulista), syn Andrzej Święch (mgr anglista), wnuki: Katarzyna, Maciej, Barbara.

Jerzy Święch o swej drodze naukowej:

Kiedy sięgam pamięcią do początku swoich zainteresowań, które w przyszłości miały się skonkretyzować w sposób o wiele bardziej stanowczy, nie mogę pominąć okresu moich studiów na polonistyce Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, a było to w latach 1956-1961, kiedy to pod okiem moich ówczesnych mistrzów próbowałem stawiać pierwsze i – jak mi się zdawało – samodzielne kroki, publikując w latach 1959-1960 swoje prace na łamach studenckiego pisma „Językoznawca”. Okazało się rychło, że predyspozycje kierują mnie raczej ku innej dyscyplinie niż językoznawstwo (choć szkole tej wiele zawdzięczam), mianowicie teorii, a potem już niemal wyłącznie historii literatury, odbywało się to w takim porządku, w jakim dziedziny te wymieniam. Pierwsze bowiem moje, już niestudenckie prace dotyczyły dość wąskiej specjalności, jaką była wersologia, czyli nauka o wierszu polskim, w czym upatruję wpływ dość wczesnych i – jak się okazało – owocnych kontaktów z Instytutem Badań Literackich PAN. Instytucji tej, z którą przez wiele lat miałem żywy kontakt, bezwzględnie dużo zawdzięczam. W 1969 r. obroniłem rozprawę doktorską poświęconą mało znanej poetce i tłumaczce okresu Młodej Polski Zofii Trzeszczkowskiej, używającej męskiego pseudonimu „Adam M-ski”. Rolę promotora w przewodzie odegrała profesor Janina Garbaczowska, której osoby nie mogę tu pominąć, gdyż to właśnie jej zawdzięczam zatrudnienie mnie na stanowisku asystenta w ówczesnej Katedrze Historii Literatury Polskiej UMCS w roku 1961. Dziedzinę tłumaczeń na wiele lat porzuciłem, oddając się zupełnie innej tematyce, co nie znaczy, że opuściłem ją całkowicie, o czym przypomniała mi najnowsza antologia Polska myśl przekładoznawcza (2013), przedrukowując jeden z moich dawnych tekstów wraz z bibliografią moich publikacji translatorskich. Obecnie wróciłem do przekładów, pracując nad książką o tłumaczeniach poezji francuskiej XIX i XX w Polsce.
Od początku lat 70. zabrałem się do pracy nad literaturą polską w latach II wojny światowej, początkowo nad twórczością konspiracyjną w kraju, by następnie zająć się ogromnym i niezbadanym terenem działalności literackiej na uchodźctwie w latach 1939-1945. Praca ta pochłonęła mi wiele lat, przynosząc sukcesy, których ocena nie do mnie należy, ale też i wymierne skutki w postaci licznych publikacji naukowych, w tym pięciu książek: Okupacja a stereotypy. Studium z dziejów poezji konspiracyjnej 1939-1945 (Lublin 1977, rozprawa habilitacyjna), Pieśń niepodległa. Model poezji konspiracyjnej 1939-1945 (PWN Warszawa 1982), Wiersze Krzysztofa Baczyńskiego (WSiP Warszawa 1991), Literatura polska w latach II wojny światowej (PWN Warszawa 1997), Poeci i wojna. Rozprawy i szkice (PWN Warszawa 2000). W przypadku Literatury polskiej w latach II wojny światowej mogę bez fałszywej skromności powiedzieć o sukcesie, gdyż ten pierwszy, wydany w prestiżowej PWN-owskiej serii Wielka Historia Literatury Polskiej podręcznik akademicki, liczący blisko 600 stron, doczekał się do chwili obecnej aż sześciu kolejnych wydań oraz dwóch dodruków. Z pewnością nie mógłbym tego dzieła napisać, gdyby nie pomoc udzielona mi przez zagraniczne fundacje, które pozwoliły na prowadzenie badań za granicą w latach 1986, 1990 i 1991. Poza tą dziedziną, która stała się moją specjalnością, ogłaszałem też prace z zakresu teorii przekładu artystycznego i dziejów literatury polskiej na emigracji, te drugie w czasie, kiedy temat należał jeszcze do zastrzeżonych przez władze. W sumie mój dorobek naukowy obejmuje sto kilkadziesiąt publikacji, ogłaszanych drukiem w kraju i zagranicą.
W swojej karierze akademickiej poza uzyskiwaniem kolejnych stopni naukowych mam do odnotowania funkcje kierownika Zakładu Literatury Współczesnej, którą pełniłem nieprzerwanie od 1978 do 2011 r. oraz dyrektora Instytutu Filologii Polskiej UMCS w latach 1980-1986. Od 1993 do 2012 r. byłem kierownikiem studiów doktoranckich filologii polskiej UMCS. W latach 1981-1989 prowadziłem wykłady z literatury współczesnej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, utrzymując zresztą stale kontakty naukowe i personalne z tą uczelnią. Wcześnie też udało mi się wejść w kontakt ze środowiskami polonistycznymi w kraju, występując na licznych konferencjach, biorąc udział w przewodach doktorskich (do dziś ponad 40) i habilitacyjnych (ponad 80) i postępowaniach o nadanie tytułu profesora (50), a także uczestnicząc od wielu lat w Radzie Naukowej Instytutu Badań Literackich PAN oraz Komitecie Nauki o Literaturze Polskiej PAN. Byłem trzykrotnie współorganizatorem (obok IBL PAN) Konferencji Teoretycznoliterackich, jednych z najbardziej prestiżowych imprez naukowych w kraju. Od 1994 r. zasiadam w Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. W latach 1995-1996 byłem przewodniczącym Sekcji Nauk o Literaturze, Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej KBN. Stosunkowo też wcześnie, mimo niesprzyjających warunków zewnętrznych, nawiązałem kontakty ze środowiskami zagranicznymi, biorąc od 1962 r. udział w konferencjach, zjazdach i sympozjach naukowych we Francji, Włoszech, Belgii, Czechosłowacji, na Węgrzech. Dwukrotnie prowadziłem zajęcia na uniwersytetach w USA jako visiting professor. Jestem (lub byłem) członkiem krajowych i zagranicznych towarzystw naukowych. Najwyżej jednak, gdy idzie o zagranicę, cenię sobie kontakty personalne. Stosunkowo wcześnie, bo tuż po doktoracie, powierzono mi prowadzenie seminariów magisterskich, lecz nie jestem w stanie dokładnie podać, ilu absolwentów polonistyki wyszło z dyplomem magistra z mojego seminarium, szacuję, że było to kilkaset osób. Do chwili obecnej wydoktoryzowałem 16 osób, a byli to zarówno moi asystenci z Zakładu, doktoranci ze studiów doktoranckich, jak i osoby spoza uniwersytetu. Byłem nadto promotorem w przewodach doktorskich honoris causa Tomasa Venclovy (1991) i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (1997), a w pięciu takich przewodach występowałem w roli recenzenta (m.in. Jerzego Giedroycia).


 Wiesława TurżańskaWiesława Turżańska – urodzona w Lublinie, gdzie (z pewnymi przerwami) mieszka do dziś. Absolwentka rusycystyki i polonistyki UMCS. Pracę magisterską o sztuce narracji w opowiadaniach Gustawa Herlinga-Grudzińskiego pisała pod kierunkiem prof. Jerzego Święcha, którego nadal uważa za swojego mistrza. Studiowała także filozofię na UMCS i religioznawstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Pracuje jako polonistka w IX Liceum Ogólnokształcącym w Lublinie. Za osiągnięcia w dziedzinie dydaktyki otrzymała nagrodę prezydenta miasta oraz nagrodę ministra edukacji.
Publicystyką zaczęła zajmować się w latach osiemdziesiątych, ogłaszając teksty w tygodniku „Ekran” i czasopiśmie „Rynki Zagraniczne”. Następnie, w latach dziewięćdziesiątych pisywała do „Kuriera Lubelskiego” i miesięcznika „Teatr”. Z kwartalnikiem „Akcent” współpracuje od roku 2004. Najbardziej ceni sobie literaturę faktu i poezję, jej ulubione książki to Mistrz i Małgorzata Michaiła Bułhakowa oraz Życie przed sobą Emile Ajara.
Uwielbia koty, piesze wędrówki i podróże. Szczególnym sentymentem darzy Prowansję i Włochy. Jest matką dwójki dorosłych dzieci – Olgi i Marcina – oraz babcią Karolinki.


Aneta WysockaAneta Wysocka – ur. 1977 w Lublinie. Absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. Z zawodu i z upodobania nauczyciel akademicki (od 2001 r. na macierzystej uczelni). Miłośniczka tropienia sekretów języka polskiego (doktorat z lingwistyki w 2006 r., habilitacja w 2017 r.), podróżowania z namiotem, podpatrywania przyrody i filozoficznych rozmów z synem Robertem (ur. 2004). Gorliwa badaczka tajemnic stylu artystycznego. Autorka książek o sposobach potocznego i poetyckiego mówienia o kochaniu O miłości uskładanej ze słów (2009; nagroda Rektora UMCS w 2010 r.) oraz o stylu reportaży Ryszarda Kapuścińskiego (Fakty – język – podmiotowość, 2016), a także artykułów naukowych z zakresu stylistyki i etnolingwistyki (od 2002 r. członkini kolegium redakcyjnego naukowego rocznika „Etnolingwistyka”). Od kilkunastu lat należy do Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego oraz do Europejskiego Stowarzyszenia Slawistów POLYSLAV. Popularyzatorka wiedzy o polszczyźnie w szkołach województwa lubelskiego (prelekcje, warsztaty, konkursy przedmiotowe). Jedna z pomysłodawczyń oraz jurorka ogólnopolskiego młodzieżowego konkursu na opowiadanie: Opowiedzieć świat. Od początku nowego stulecia w gronie redakcyjnym „Akcentu” – najpierw za biurkiem w sekretariacie, potem jako redaktor prowadzący dział Przekrojów. Dziś jest stałym współpracownikiem, czasem autorem, lecz przede wszystkim wierną czytelniczką.


Bohdan Zadura

Fot. Ihor Feciak

Bohdan Zadura – ur. 1945 w Puławach. Poeta, prozaik, krytyk literacki, tłumacz liryki anglojęzycznej, węgierskiej, ukraińskiej, białoruskiej i rosyjskiej. Autor tomów poetyckich: W krajobrazie z amfor (1968), Więzień i krotochwila (inedita sprzed 1970; 2001), Podróż morska (1971), Pożegnanie Ostendy (1974), Małe muzea (1977), Zejście na ląd (1983), Starzy znajomi (1986), Prześwietlone zdjęcia (1990), Cisza (1994, 1996), Noc poetów. Warszawa pisarzy (1998), Kaszel w lipcu (2000), Poematy (2001), Ptasia grypa (2002), Stąd (2002), Kopiec kreta (2004), Kwestia czasu (ukazał się w 3. tomie wierszy zebranych, 2006), Wszystko (2008), Nocne życie (2010), Zmartwychwstanie ptaszka (wiersze i sny) (2012), Kropka nad i (2014), Najlepsze lata (2015), Już otwarte (2016); powieści: Lata spokojnego słońca (1968, 1984, 2012), A żeby ci nie było żal (1971, 1984), Lit (1997), zbiorów opowiadań Patrycja i chart afgański (1976), Do zobaczenia w Rzymie (1980), Striptease (pierwodruk w utworach zebranych, 2005); książek krytycznoliterackich: Radość czytania (1980), Tadeusz Nowak (1981), Daj mu tam, gdzie go nie ma (1996), Między wierszami (2002). Autor napisanego wspólnie z Jerzym Leszczyńskim scenariusza Rzecz o Fauście inspirowanego Księgą Fausta D. J. Enrighta (spektakl wystawiony przez Lubelski Teatr Wizji i Ruchu w 1985 r.).
Przez 25 lat (od 1980) był współredaktorem kwartalnika literackiego „Akcent”; współzałożyciel i wiceprezes zarządu Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (od 1994) oraz członek jej Rady Programowej. Wcześniej, po studiach filozoficznych na Uniwersytecie Warszawskim pracował w muzeum w Kazimierzu Dolnym (1970-1977) i był kierownikiem literackim lubelskiego Teatru Wizji i Ruchu (1977-1987). Od 1988 r. kierownik Działu Prozy miesięcznika „Twórczość”, a od jesieni 2004 r. redaktor naczelny. Ponadto współredaktor wydawnictw „Teka Puławska” i „Studia Puławskie”, członek Komisji Literackiej programu promocji literatury współczesnej Fundacji Kultury, Rady Redakcyjnej serii „Nowa Proza Polska”, Społecznej Rady Programowej Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”, Klubu „Regionów” oraz przewodniczący społecznej rady programowej Lubelskiego Studia Teatralnego. Projektodawca serii wyborów wierszy polskich poetów XX w., wydawanej przez Wydawnictwo Lubelskie; sam zrobił na jej potrzeby wybory liryków Józefa Czechowicza (1982, 1988), Bolesława Leśmiana (1982, 1989, 1998), Leopolda Staffa (1986, 1988) i Jarosława Iwaszkiewicza (1989), a poza tą serią Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1994), Marii Jasnorzewskiej Pawlikowskiej (1997) i Tadeusza Nowaka (2011).
W latach 2005-2006 ukazały się we Wrocławiu w trzech tomach wiersze zebrane Bohdana Zadury, w dwóch tomach proza oraz dwa tomy szkiców, recenzji i felietonów (2007). Natomiast w 2012 r. w Poznaniu ogłoszony został obszerny tom jego Wierszy wybranych. Tamże w 2013 r. ukazała się książka W wierszu i między wierszami. Szkice o twórczości Bohdana Zadury, zbiór różnorodnych interpretacji zaprezentowanych podczas sesji poświęconej twórczości Zadury zorganizowanej przez Zakład Poetyki i Krytyki Literackiej Instytutu Filologii Polskiej UAM. Wcześniej, w 2008 r. wyszła książka Jarosława Borowca Zadura. Ścieżka wiersza, a w 2011 r. Klasyk na luzie. Rozmowy z Bohdanem Zadurą. Na podstawie jego utworów Andrzej Piszczatowski zrealizował słuchowiska Małe kraje jak małe muzea i Nie licz na sny, a Maria Brzezińska słuchowisko Świat nie jest dobry na serce, wyróżnione nagrodą za reżyserię w Sopocie (2015). W 1996 r. powstał film dokumentalny Aleksandra Kuca Poezja współczesna: Bohdana Zadury rozmowa z ciszą. W 2005 r. ukazała się płyta Usta Czasu, na której Bohdan Zadura czyta swoje wiersze, a część z nich śpiewają Sylwia Lasok, Dorota Buśko, Aleksandra Legieć, Renata Dziewięcka, Paulina Sykut. Jego utwory tłumaczone były na: angielski, albański, białoruski, bułgarski, chiński, czeski, francuski, grecki, hebrajski, hiszpański, litewski, niderlandzki, niemiecki, portugalski, rosyjski, rumuński, holenderski, słowacki, turecki, ukraiński, węgierski. Na Ukrainie ukazały się trzy książkowe wybory wierszy: Poet rozmowljaje z narodom (2007), Niczne żyttja (2012), Najhirsze pozadu (2015); na Węgrzech Éles határok (2005); na Białorusi Truny z Ikei (2016). Wydane ostatnio zbiory jego przekładów z ukraińskiego to: antologia Wiersze zawsze są wolne (2004, 2005, 2007), Piosenki dla martwego koguta Jurija Andruchowycza (2005, 2007), Historia kultury początku stulecia Serhija Żadana (2005), Jogging oraz Historie ważne i nieważne Andrija Bondara (2005, 2011), 34 wiersze o Nowym Jorku i nie tylko (2005), Nitka (2011), Dubno, koło Leżajska. Wiersze i eseje (2012), Listy i powietrze. Opowiadania pograniczne (2015) i Express Venezia (2016) Wasyla Machny, Ruchomy ogień Ostapa Sływynskiego (2009), Róża i nóż Natałki Biłocerkiweć (2009) oraz tom opowiadań Killer Andrija Lubki (2013) i Powieść o ojczyźnie Dzwinki Matijasz (2014). W 2010 r. opublikowany został tom Węgierskie lato. Przekłady z poetów węgierskich, a w 2014 r. Tragedii człowieka Imre Madácha. Z angielskiego przetłumaczył m.in. tom wierszy D. J. Enrighta Księga Fausta (1984), wybory liryki Tony’ego Harrisona Kumkwat dla Johna Keatsa (1990) i Sztuka i zagłada (1998), wiersze Johna Asbery’ego oraz powieści D. J. Enrighta Rok akademicki (1997) i Johna Mc Gaherna Pornograf (2001). Był autorem wyboru No i wiesz (1993), zawierającego przekłady Piotra Sommera, Andrzeja Sosnowskiego i jego własne, oraz wyboru wierszy Johna Guzlowskiego Język mułów i inne wiersze (2002), a także jednym z tłumaczy (razem z Andrzejem Sosnowskim i Marcinem Sendeckim) Trzech poematów Jamesa Schulyera (2012). Laureat licznych nagród literackich, m.in. Peleryny za najlepszy poetycki debiut roku (1969), Pegaza za przekłady poetyckie (1985), im. Józefa Czechowicza (1975, 1991, 2010), im. Bolesława Prusa (1981), Funduszu Literatury (1989), im. Stanisława Piętaka (1994), Fundacji Promocji Spraw Słowiańskich Ex oriente lux (2002), Prezydenta Puław (2009), festiwalu poetyckiego Kijowskie Laury (2010), Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius w kategorii książka roku (2011), węgierskiej Nagrody im. Gábora Bethlena (2013). Otrzymał także wiele odznaczeń, np.: „Szocialista Kúlturáért” (1979), „Zasłużony Działacz Kultury” (1979), „Za Zasługi dla Lubelszczyzny” (1985), „Za Zasługi dla Puław” (1986), Złoty Krzyż Zasługi (1990), Krzyż Rycerski Orderu Republiki Węgierskiej (2001), Medal Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” (2002), statuetka Sybilla (2005), „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2009), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2005); Honorowy Obywatel Puław (2010), Złoty Medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (2015). Żona Zdzisława, syn Marek. Mieszka w Puławach.