„Litwa – bardzo bliska nieznajoma” to projekt zainicjowany w 2015 roku i realizowany przez Wschodnią Fundację Kultury „Akcent” i redakcję „Akcentu” przy wsparciu m.in. Związku Pisarzy Litwy. Obejmuje on szereg działań, takich jak nawiązanie i podtrzymywanie kontaktów ze stroną litewską, publikacja na łamach „Akcentu” tekstów pisarzy, poetów i eseistów litewskich czy organizowanie spotkań dla autorów litewskich w Polsce oraz autorów polskich w Litwie. Celem jest prezentacja litewskiej kultury, literatury i sztuki na gruncie polskim oraz promowanie polskich twórców – zwłaszcza ze środowiska lubelskiego – w kraju naszych sąsiadów. To także tytuł monograficznego, poświęconego tematyce litewskiej tomu „Akcentu” (2023, nr 3), który w pewnym sensie podsumowywał pierwsze kilka lat współpracy z litewskimi partnerami.
Tematyka litewska w „Akcencie” w latach 1980-2015
Przez parę pierwszych dekad istnienia pisma zagadnienia związane z kulturą, literaturą, sztuką i historią Litwy pojawiały się na jego łamach sporadycznie, głównie w kontekście eksplorowania ważnych dla „Akcentu” wątków pograniczności i wielokulturowości. Przykłady tego typu publikacji – poświęconych najczęściej kwestii wspólnej polsko-litewskiej historii, dziedzictwu polskiemu na ziemiach litewskich czy też prezentacji biografii i wspomnień Polaków urodzonych i wychowanych na terenach dawnych „Kresów” – znajdziemy przede wszystkim w trzech numerach tematycznych zatytułowanych Na pograniczu narodów i kultur. To właśnie w pierwszym z nich („Akcent” 1987, nr 3) ukazały się najwcześniejsze z „Akcentowych” tekstów podejmujących tematykę polsko-litewską: napisana przez Waldemara Michalskiego recenzja książki Sponad Wiliicichych fal. Wybór wierszy poetów polskich należących do kółka literackiego przy redakcji dziennika „Czerwony Sztandar” pod redakcją Stanisława Jakutisa i Jadwigi Kudirko oraz szkic Wspomnienia z Litwy Zygmunta Stoberskiego. W drugim z numerów pogranicznych („Akcent” 1990, nr 1-2) opublikowane zostały natomiast m.in. teksty Tatarzy w polskiej literaturze Wileńszczyzny Selima Chazbijewicza, Notatki z życia muzycznego w Wilnie i na Wileńszczyźnie w okresie dwudziestolecia międzywojennego Witolda Rudzińskiego oraz Wileńskie arcydzieła wczesnego baroku Antoniego Maślińskiego.
O ile wskazane szkice nie wykraczały zasadniczo poza kontekst polski, stanowiąc w dużej mierze echo historycznych zaszłości, o tyle całkowicie odmienny w wymowie był artykuł litewskiego poety, eseisty i publicysty Tomasa Venclovy Litwini i Polacy, zamieszczony – obok tekstu wykładu wygłoszonego przez niego podczas uroczystości przyznania mu doktoratu honoris causa UMCS i obok jego szkicu Adam Mickiewicz: „Trzech Budrysów” – Aleksander S. Puszkin: „Budrys i jego synowie” – w trzecim z numerów „pogranicznych” („Akcent” 1992, nr 2-3). U Venclovy przedmiotem rozważań – i zarazem swoistym podmiotem tekstu – jest Litwa: kraj silny i witalny, zdolny do suwerennej egzystencji, nawiązania równorzędnych kontaktów z sąsiadami i rozliczenia się z błędów własnej historii. To pierwszy tak silny i wyrazisty głos litewskiego „Innego” w „Akcencie”. W tym samym numerze można także przeczytać m.in. tekst prezentujący sylwetkę Venclovy pióra Jerzego Święcha, artykuł Anny Nasalskiej Pamięć Litwy o Tadeuszu Konwickim (tak jak i jego szkic pt. Jak kręciłem „Lawę”?) oraz studium autorstwa Andrzeja Romanowskiego Teatr Marii Antoniny Młodziejowskiej i młodopolskie Wilno.
Teksty ukazujące się w „Akcencie” w kolejnych latach pod względem sposobów ujmowania tematyki litewskiej nie odbiegały zasadniczo od tych, które znalazły się w trzech tomach „pogranicznych”. Były to przede wszystkim recenzje książek i noty informujące o nowych inicjatywach kulturalno-badawczych. Przykładowo: Waldemar Dagilis pisał o opracowaniu Daniela Beauvois Szkolnictwo polskie na ziemiach litewsko-ruskich 1803-1832 („Akcent” 1993, nr 3), Elżbieta Cichla-Czarniawska o tomie Literatura polska na Litwie XVI-XX wieku Mieczysława Jackiewicza („Akcent” 1994, nr 2), Władysław Makarski o pracy Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI-XX wieku Zofii Kurzowej (tamże), a Waldemar Michalski omawiał publikację Między wolnością a zniewoleniem. Prasa w języku polskim na Litwie w okresie od września 1939 do 1964 roku Józefa Szostakowskiego („Akcent” 2005, nr 4). Uwagę w tym kontekście zwracały: szkic Anny Nasalskiej Pod kopułą imperium. O poezji Tomasza Venclovy („Akcent” 1994, nr 3-4), krótka nota Elżbiety Cichli-Czarniawskiej Vytautas Sirijos Gira, litewski pisarz, przyjaciel Polaków („Akcent” 1997, nr 3) oraz rozmowa Elizy Leszczyńskiej-Pieniak z zamieszkałym w Polsce artystą wizualnym o litewskim pochodzeniu Stasysem Eidrigevičiusem pt. Maski Stasysa („Akcent” 2013, nr 1). Jako zapowiedź zmian można potraktować druk w 3 numerze „Akcentu” z 2010 roku trzech opowiadań (Trzy łuski, Niezwyciężony nałóg oraz Kradzież) Birutė Jonuškaitė – urodzonej w litewskiej rodzinie na Sejneńszczyźnie poetki, prozaiczki i tłumaczki literatury polskiej na język litewski.
Litwa w „Akcencie” w latach 2015-2023
Do nawiązania relacji między „Akcentem” a Związkiem Pisarzy Litwy – na czele z jego wiceprezeską, a od roku 2018 prezeską Birutė Jonuškaitė – doszło w 2015 roku. W kolejnych latach w ramach zacieśniania wzajemnych więzi łamy „Akcentu” oraz czasopism litewskich wielokrotnie otwierały się dla pisarzy i poetów z sąsiedniego kraju, a także miał miejsce szereg wizyt, spotkań autorskich i literackich wernisaży.
W dniach 19 do 21 listopada 2015 roku na zaproszenie Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” i redakcji kwartalnika „Akcent” gościło w Lublinie troje przedstawicieli Związku Pisarzy Litwy: ówczesny prezes Antanas Jonynas (poeta, tłumacz, redaktor), wiceprezeska Birutė Jonuškaitė oraz członek zarządu, poeta Vladas Braziūnas. Pierwsze ze spotkań z litewskimi gośćmi zorganizowane zostało w lokalu redakcji „Akcentu” 19 listopada, a jego tematem był m.in. kształt współczesnego życia literackiego w Litwie. Wzięli w nim udział przedstawiciele lubelskiego środowiska literackiego, dziennikarze i studenci. Kolejne odbyło się dzień później w Studiu im. Zbigniewa Stepka w Radiu Lublin. Dyskusję moderował redaktor naczelny „Akcentu” Bogusław Wróblewski. Goście w wystąpieniach dużo miejsca poświęcili sprawie wzajemnych tłumaczeń dzieł polskich i litewskich. Wśród publiczności pojawili się m.in. przedstawiciele środowisk twórczych Lublina oraz liczna grupa studentów.
Do „rewizyty” doszło rok później, w dniach 20-23 listopada 2016 roku. Do Wilna udała się delegacja „Akcentu” w składzie: redaktor Bogusław Wróblewski, sekretarz redakcji Waldemar Michalski, poetka Anna Goławska i redaktor Łukasz Janicki. Uczestniczyli oni w rozmowach z Zarządem Głównym Związku Pisarzy Litewskich, zapoznali się z pracą wydawnictwa Związku Pisarzy Litewskich i redakcją miesięcznika „Metai”, zwiedzili Bibliotekę Uniwersytecką oraz Uniwersytet Wileński, a także odwiedzili cmentarz na Rossie. Głównym punktem wizyty było spotkanie z przedstawicielami wileńskiego środowiska literackiego oraz osobami zainteresowanymi literaturą polską. Odbyło się ono pod hasłem „Liublinas – Vilnius: apie siandienos literaturą Lenkijoje ir Lietuvoje” („Lublin – Wilno: o dzisiejszej literaturze w Polsce i Litwie”) w Pałacu Ogińskich, a prowadził je kierownik katedry filologii polskiej na miejscowym uniwersytecie prof. Algis Kalėda. Bogusław Wróblewski opowiedział o działalności „Akcentu”, a Łukasz Janicki przedstawił sylwetki uczestniczących w spotkaniu lubelskich poetów. Na sali obecni byli m.in.: prezes Związku Pisarzy Litwy Antanas Jonynas, tłumacze literatury polskiej Irena Aleksaitė i Vyturys Jarutis oraz poeta, historyk prasy, dziennikarz i przewodnik po Wilnie Józef Szostakowski. Wizyta zaowocowała m.in. publikacją na łamach litewskich pism kulturalnych wierszy Waldemara Michalskiego („Literatūra ir menas” 2016, nr 38) i Anny Goławskiej („Metai” 2020, nr 12).
28 czerwca 2017 roku Biruté Januškaité była bohaterką spotkania autorskiego „Magia dzieciństwa”, przygotowanego przez Muzeum Łazienki Królewskie we współpracy ze Wschodnią Fundacją Kultury „Akcent” w ramach cyklu „Światło literatury”. Odbyło się ono w Pałacu Łazienkowskim, a prowadził je Bogusław Wróblewski. Sylwetkę pisarki zaprezentował Łukasz Janicki, fragmenty jej utworów odczytała aktorka Danuta Stenka. Podczas rozmowy poruszano temat skomplikowanych relacji polsko-litewskich, a także dyskutowano o uniwersalnych prawidłowościach ludzkiej egzystencji ujawniających się w twórczości Jonuškaitė.
Po raz kolejny Lublin na zaproszenie „Akcentu” gościł twórców z Litwy 23 listopada 2017 roku. Tym razem, obok Birutė Jonuškaitė, byli to poetka Nijolė Daujotytė oraz poeta, krytyk sztuki i literatury, librecista Dainius Gintalas. Spotkanie zatytułowane Literatura wobec stereotypów – Polska i Litwa odbyło się w lubelskim Teatrze Starym, poprowadzili je Łukasz Janicki i Bogusław Wróblewski, a rozmawiano m.in. o najnowszych tendencjach w literaturze i sztuce Polski i Litwy, a także o roli, jaką w relacjach między naszymi krajami odgrywają historyczne sentymenty.
Od początku wyjątkowy wkład w nawiązanie i podtrzymywanie wzajemnych relacji miała Birutė Jonuškaitė. Ona też reprezentowała litewską stronę podczas uroczystości jubileuszu 40-lecia istnienia „Akcentu”, zorganizowanej w lubelskim Centrum Spotkania Kultur 30 czerwca 2020 roku. Dzień później, w ramach cyklu „Wernisaże literackie Akcentu”, na tarasie restauracji „Hades” odbyło się spotkanie, w którym udział wzięły: Biruté Jonuskaité jako autorka świeżo przełożonej na język polski powieści Maranta wraz z poetką, prozaiczką Nijolė Kliukaitė-Kepenienė oraz tłumaczką Maranty Agnieszką Rembiałkowską. W roli prowadzącej wystąpiła Aleksandra Zińczuk z lubelskich Warsztatów Kultury. Podczas gali jubileuszowej twórcy kwartalnika docenili działalność Biruté Jonuskaité, wręczając litewskiej pisarce medal Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” – „w dowód uznania dla Jej dzieła jednoczącego różne, choć bliskie sobie, narody i kultury”.
Po ustaniu pandemii COVID-19 i zniesieniu obostrzeń sanitarnych odbyły się kolejne wzajemne wizyty. Najpierw do Litwy pojechali związani z „Akcentem” poeci Anna Goławska i Grzegorz Jędrek, którzy w dniach 11-12 czerwca 2022 roku uczestniczyli w Międzynarodowym Festiwalu Poezji w Utenie. Następnie goście z Polski udali się do Wilna, gdzie 14 czerwca wzięli udział w spotkaniu zorganizowanym w tamtejszym Klubie Pisarzy. Moderatorem dyskusji był poeta, eseista i tłumacz Eugenijus Ališanka, a wśród uczestników obok polskich autorów znaleźli się Birutė Jonuškaitė oraz tłumaczka Odeta Venckavičienė. Ważnym punktem wizyty było także spotkanie z młodzieżą polską w bibliotece publicznej w Nowej Wilejce.
W listopadzie 2022 roku na zaproszenie Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” do Polski przyjechali: Birutė Jonuškaitė; poetka, prozaiczka, plastyczka Daiva Molytė-Lukauskienė; poeta i piosenkarz Ernestas Noreika; poeta, redaktor i bibliotekarz Nerijus Cibulskas oraz farmaceuta, poeta, prozaik i tłumacz Tadas Žvirinskis. Pierwsze z zaplanowanych spotkań odbyło się 22 listopada we Włodawie, gdzie goście najpierw podejmowani byli w ratuszu przez burmistrza Wiesława Muszyńskiego, a następnie oprowadzeni zostali po mieście i uczestniczyli w zorganizowanym dla publiczności spotkaniu literackim w Miejskiej Bibliotece Publicznej. Kolejnego dnia, po roboczej dyskusji w redakcji „Akcentu”, wystąpili jako bohaterowie spotkania autorskiego w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie. Osobą odpowiedzialną za zorganizowanie ich pobytu w Lublinie była Anna Goławska, a oba spotkania poprowadził Grzegorz Jędrek. 24 listopada goście w towarzystwie przyjaciół z „Akcentu” zwiedzili ekspozycje Muzeum Narodowego w Lublinie, oglądając m.in. wystawy Magia starożytnego Egiptu i Grupa Zamek oraz kaplicę zamkową z bizantyjskimi malowidłami, wśród których widnieje m.in. wizerunek konny Władysława Jagiełły.
Poczynając od 2016 roku w „Akcencie” ukazało się kilkanaście prezentacji twórczości litewskich poetów i prozaików. Drukowaliśmy wiersze Аntanasa A. Jonynasa i Vladasa Braziūnasa („Akcent” 2016, nr 2), Tadasa Žvirinskisa („Akcent” 2018, nr 4) oraz Birutė Jonuškaitė („Akcent” 2019, nr 3), która zaistniała na łamach naszego pisma także jako prozaiczka: najpierw w numerze 3 z 2010 roku, gdzie znalazły się wspomniane już trzy opowiadania, a następnie w numerze 1 z roku 2016 (fragment powieści Druga strona księżyca) oraz w numerze 2 z roku 2022 (fragment powieści Maestro). Ponadto w jubileuszowym, 150 tomie „Akcentu” (2017, nr 4), w całości poświęconym postaci marszałka Józefa Piłsudskiego, ukazał się esej Algisa Kasperavičiusa Wizerunek Józefa Piłsudskiego w międzywojennej niepodległej Litwie, a w numerze 1 z 2022 roku – szkic Tomasa Venclovy Norwid wśród Litwinów. Tematy litewskie poruszali także polscy autorzy związani z „Akcentem”: Jarosław Sawic pisał o litewskiej muzyce jazzowej (Muzyczny palimpsest. Rzecz o litewskim jazzie. „Akcent” 2019, nr 2; później tekst ten został przetłumaczony i opublikowany na łamach wileńskiego miesięcznika poświęconego kulturze i sztuce „Kultūros barai”, w numerze 3 z 2021 roku), natomiast twórczość Birutė Jonuškaitė analizowały Ewa Dunaj (Egzotyczny kwiat na parapecie sypialni. [Recenzja powieści Maranta]. „Akcent” 2021, nr 1) i Joanna Tabor (Polsko-litewskie vis-à-vis (czułe zwierciadło Birutė Jonuškaitė). „Akcent” 2021, nr 2). Z kolei spośród polskich autorów, którzy za pośrednictwem „Akcentu” ogłosili drukiem swoje teksty w Litwie, należy wspomnieć Łukasza Marcińczaka (esej Miłoszo pokalbiai su Dievu, arba Poetas – Jobas [Rozmowy Miłosza z Bogiem, czyli Hiob-Poeta] – „Metai” 2016, nr 5-6), Tadeusza Chabrowskiego (wiersze – „Literatūra ir menas” 2016, nr 41), Bohdana Zadurę (wiersze – „Literatūra ir menas” 2017, nr 45), Wacława Oszajcę (wiersze – „Literatūra ir menas” 2017, nr 47-48) czy Magdalenę Jankowską (wiersze – „Literatūra ir menas” 2018, nr 11),
Tom monograficzny Litwa – bardzo bliska nieznajoma (2023)
Najważniejszym jednak, jak dotąd, punktem nawiązanej przez „Akcent” współpracy ze stroną litewską była publikacja 3 numeru z 2023 roku, zatytułowanego Litwa – bardzo bliska nieznajoma. Tom ukazał się w powiększonej objętości (stron 288) i niemal w całości poświęcony został współczesnej litewskiej literaturze, sztuce, muzyce i teatrowi. Autorami zamieszczonych tekstów byli w dużej mierze Litwini, a także Polacy, którzy podejmowali wybrane wątki dotyczące litewskiej kultury (wyjątek stanowiło kilka artykułów na temat polskiego życia kulturalnego w Wilnie). Numer został dobrze przyjęty przez litewskie środowisko literackie oraz władze (m.in. Ministra Spraw Zagranicznych Litwy, Ministra Kultury Litwy, Ambasadora i Attaché ds. Kultury Ambasady Litwy w Warszawie), a Zarząd Główny Związku Pisarzy Litwy podziękował za ciekawą i ważną publikację, znaczącą w literackich polsko-litewskich kontaktach.
Tom Litwa – bardzo bliska nieznajoma stanowił wymowne świadectwo niemal dziesięciu lat współpracy środowisk twórczych Lublina i Wilna, w której „Akcent” odgrywał rolę najważniejszego pośrednika. Zawierał wiersze, prozę i eseje Tadasa Žvirinskisa, Gabiji Grušaitė, Birutė Jonuškaitė, Enriki Striogaitė, Vladasa Braziūnasa, Antanasa A. Jonynasa, Danutė Kalinauskaitė, Nerijusa Cibulskasa, Gintarasa Grajauskasa, Nijolė Daujotytė, Nijolė Kliukaitė-Kepenienė, Herkusa Kunčiusa, Gabiji Grušaitė, Sonaty Žalneravičiūtė, Daivy Molytė Lukauskienė, Ernestasa Noreiki, Undinė Radzevičiūtė, Rimvydasa Stankevičiusa, Dainiusa Gintalasa, Dainy Opolskaitė, Kornelijusa Platelisa, Vidasa Morkūnasa, Ireny Aleksaitė. O litewskiej poezji pisała Neringa Butnoriūtė w tekście Esteci i realiści, o prozie zaś Jūratė Čerškutė w szkicu Nieformalne curriculum vitae litewskiej prozy. W dziale „Rozpoznania” uwagi o powieściach Birute Jonuškaite przedstawili Wiesława Turżańska (Los spleciony jak warkocz) i Grzegorz Jędrek (Rodzinne pogranicze). W dziale „Plastyka” Lechosław Lameński pisał o najnowszej historii polsko-litewskich kontaktów artystycznych i współpracy, która zaowocowała m.in. albumem potwierdzającym przyjaźń plastyków lubelskich i wileńskich, a Ramuté Rachleviciuté – o malarstwie litewskich autentystów z Poniewieża, którzy wzbogacili pejzaż współczesnej sztuki litewskiej. Autorem eseju o Stasysie Eidrigevičiusie był Grzegorz Józefczuk, a artykuł o wybitnym litewskim kompozytorze Mikalojusie Konstantinasie Čiurlionisie przygotował Jarosław Sawic. Z kolei w dziale „Teatr” znalazł się szkic Marii Stępkowskiej DNA sprzeciwu – o historii i współczesności litewskiej sztuki teatralnej.
Świadectwami recepcji „litewskiego” numeru „Akcentu” były m.in. spotkania promocyjne zorganizowane w Lublinie, Warszawie, Wilnie i Szczebrzeszynie. Pierwszą okazją do jego publicznej prezentacji stanowiły jednak odbywające się na początku września 2023 roku obrady Sejmiku Literackiego w Druskiennikach i Krasnogrudzie, gdzie „Akcent” reprezentowała poetka Magdalena Jankowska. Następnie, 11 października, o nowym tomie dyskutowano podczas cyklicznie organizowanego wernisażu literackiego w Studiu im. Budki Suflera Polskiego Radia Lublin – w wydarzeniu tym uczestniczyli m.in. Agnieszka Rembiałkowska, tłumaczka na język polski większości litewskich tekstów opublikowanych w tym numerze, oraz jego „pierwsi czytelnicy”: prof. Anna Pajdzińska z UMCS i artysta plastyk Jarosław Koziara. Miesiąc później, 16 listopada 2023 roku, spotkanie promocyjne odbyło się w Ambasadzie Litwy w Warszawie. Udział wzięło w nim sześcioro litewskich autorów: Neringa Butnoriūtė, Jūratė Čerškutė, Dainius Gintalas, Birutė Jonuškaitė, Danutė Kalinauskaitė i Tadas Žvirinskis. Animatorami dyskusji byli Joanna Tabor z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Bogusław Wróblewski. Translatorskiego wsparcia uczestnikom udzieliła Zuzanna Mrozikowa. W sfinansowanie wydarzenia zaangażowała się litewska ambasada i Zarząd Główny Związku Pisarzy Litwy.
Z tomem mogli się także zapoznać mieszkańcy Wilna – dyskusja na jego temat odbyła się 17 czerwca 2024 roku w tamtejszym Klubie Związku Pisarzy Litwy przy ul. K. Sirvydo. Udział w wydarzeniu wzięli przebywający wówczas w litewskiej stolicy na zaproszenie Związku Pisarzy Litwy redaktor naczelny „Akcentu” Bogusław Wróblewski; poeta ks. Wacław Oszajca, poetka Jadwiga Graboś oraz poeta Rafał Rutkowski. Program ich pobytu w Wilnie obejmował również rozmowy z Zarządem Głównym Związku Pisarzy Litwy oraz prezentacje twórczości poetyckiej Jadwigi Graboś, Rafała Rutkowskiego i Wacława Oszajcy.
Ponadto szczególnie dogodną okazją do przybliżenia tomu Litwa – bardzo bliska nieznajoma szerszej publiczności było spotkanie zorganizowane w ramach Festiwalu Stolica Języka Polskiego w Szczebrzeszynie. 8 sierpnia 2024 roku na scenie głównej festiwalowego miasteczka zasiedli Tadas Žvirinskis, Dainius Dirgėla oraz prowadzący rozmowę Grzegorz Jędrek i tłumaczka Agnieszka Rembiałkowska. Obok czytania utworów obu poetów, które wybrzmiały zarówno w języku polskim, jak i w oryginale, dyskutowano m.in. na temat istoty litewskości, historycznych związków polsko-litewskich, okoliczności powstawania poezji czy też roli ponadgranicznych kontaktów i przyjaźni w propagowaniu liryki litewskiej w Polsce. A dzień później wszyscy główni bohaterowie tego wydarzenia spotkali się z publicznością zgromadzoną w lokalu Księgarni Dosłowna, prowadzonej w lubelskim Centrum Kultury przez Rafała Rutkowskiego.
Kolejne działania
W latach 2024-2026 w „Akcencie” pojawiały się kolejne prezentacje twórczości litewskich autorów i teksty poświęcone litewskiej literaturze. W numerze 4 z 2024 roku znalazły się wiersze Dainiusa Dirgėli, a w numerze 2 z roku 2026 przeczytać można utwory poetyckie Tadasa Žvirinskisa. O wyborze współczesnej poezji litewskiej Pauzy w milczeniu w opracowaniu Agnieszki Rembiałkowskiej i Joanny Tabor pisał Grzegorz Jędrek w tekście Litwa nie milczy („Akcent” 2024, nr 3), a o tomie opowiadań Herkusa Kunčiusa Zdradzeni, wyklęci, oczernieni – Bogusław Bakuła w recenzji Odtrutka historii, czyli okrutne małe prozy Herkusa Kunčiusa („Akcent” 2025, nr 3). W numerze 1 z 2026 roku opublikowaliśmy natomiast obszerny dwugłos autorstwa Zbigniewa Zaporowskiego i Tomasza Otockiego na temat książki Tomasa Venclovy Litwa, ojczyzna moja, będący pierwszą pogłębioną próbą krytycznego przedstawienia polskim czytelnikom jego – litewskiego, ale pozbawionego uprzedzeń w stosunku do Polaków – spojrzenia na historię Litwy.
