Zwierzęta na nieludzkiej wojnie
Delfiny i Belzebub Wojciecha Tochmana1 to zbiór reportaży układający się w opowieść mającą wielu bohaterów – zarówno ludzi, jak i zwierząt. Ze zwierzętami w gruncie rzeczy sprawa prosta, gorzej z ludźmi. Zwierzęta nie chcą wojny, ludzie przeciwnie. Do czego to prowadzi, widzimy w Ukrainie, gdzie pospołu giną ludzie i zwierzęta. A także ich siedliska. Gdy jedni zabijają „psy koty, rybki, wilki, konie, kury” i pozostałe stworzenia, drudzy starają się dosłownie, nie tylko symbolicznie, za cenę swego zdrowia i życia je ratować, gdyż „każde życie ma znaczenie”. Wojciech Tochman niektórych z tych ratowników, stróżów, aniołów wymienia po nazwisku. Wielu z nich nie doczeka się orderów, ale to nie znaczy, że ich poświęcenie było bez znaczenia. To oni potwierdzają, że talmudyczna sentencja nie jest tylko pompatycznym hasłem, z którego chętnie korzystają cwani politycy i inni im podobni dla zamaskowania swych niecnych poczynań: Jeśli człowiek niszczy jedno życie, to jest tak, jak gdyby zniszczył cały świat. A jeśli człowiek ratuje jedno życie, to jest tak, jak gdyby uratował cały świat. Te dwa zdania to nie slogan, ale prawda, o której nie chcemy pamiętać, nie mówiąc już o kierowaniu się nią w myśleniu i działaniu. Patrząc na ukraińskich ratowników, widzimy, że trzeba zaprzestać orzekania o świecie w kategoriach: materia ożywiona i nieożywiona, dusza i ciało, stare i nowe. Zwłaszcza my, chrześcijanie, powinniśmy odejść od tego manichejskiego dualizmu. Mają rację ci, którzy twierdzą – jak Seth Shostak – że Kosmos jest zainfekowany życiem, że jest ono powszechnym zjawiskiem. W zasadzie nic to nowego, przecież od wieków wiadomo, że zwierzęta mają, co prawda zwierzęcą, podobnie jak rośliny wegetatywną, ale jednak duszę, my zaś, mający duszę ludzką, nie możemy ani na chwilę zapominać, że powinniśmy wszystko wszystkim zapewnić, byśmy mogli nadal istnieć. Co więc robią ukraińscy ratownicy, gdy widzą, że nadciągnęli ci, którzy przestali ufać życiu i uwierzyli w śmierć?
Jedna z kobiet ratowniczek opowiada: zatrzasnęliśmy bramę. Sąsiedzi w naszym ogrodzie wykopali doły. Za domem. Mąż umył dzieci. To znaczy syna i tych dwoje, których nie znaliśmy. Wieźli suchą karmę dla psów w schronisku (…). Z dokumentów, które mieli przy sobie, poznaliśmy imiona tych dwojga, nazwiska, imiona ojców. Każdemu napisałam oddzielną karteczkę. Dodałam dzień śmierci (…). Pochowaliśmy dzieci głęboko, jak powinniśmy (…). Pogrzeb bez księdza (…). Mordercy odeszli po miesiącu (…). Pogrzeb syna odbył się dziewiętnastego kwietnia na Leśnym Cmentarzu. Kiedyś się koło Serhija położę. Chciałabym zaraz. Proszę Boga: skoro każesz mi żyć, zabierz mi chociaż rozum. Z dalszego ciągu opowiadania wiemy, że Bóg tej prośby nie spełnił, ale jak się później okaże, miał ku temu powód. Bóg jest w ludziach i działa przez ludzi. Niemniej pozostaje pytanie, które zadawali sobie ratownicy i które pewnie i nam nie powinno być obce: czy warto narażać ludzkie życie, żeby ratować życie zwierzęcia? Na to pytanie jeden z ratowników, Ihor, odpowiada bez namysłu, że zwierzęta przecież rodzą się, by być przyjaciółmi człowieka. Z człowiekiem tworzą więzi. Za człowiekiem tęsknią. Gdy są w potrzebie, człowiek musi im pomóc. Człowiek popełnia błąd, kiedy porzuca przyjaciela. Człowiek ma wyrzuty sumienia albo ich nie ma. Ratujemy ludzkie sumienie. Systemowo ratujemy człowieczeństwo.
(…)
Ciąg dalszy w wydaniu papierowym i na www.nexto.pl albo www.e-kiosk.pl

